IV U 2/25 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu z 2025-12-22

Sygnatura akt IV U 2/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Ewa Skowron

Protokolant:Monika Rzepecka

po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy

z odwołania S. M. (1)

od decyzji (...) (...) Oddział w K. z dnia 28.10.2024 r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia 12.12.2024 r. znak (...)

o zasiłek macierzyński

I.  zmienia zaskarżone decyzje (...) (...) Oddział w K. z dnia 28.10.2024 r. oraz z dnia 12.12.2024 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej S. M. (1) prawo do zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego za okres od 02.10.2024 r. do 17.12.2024 r. oraz zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego od 18.12.2024 r. do 29.07.2025 r.,

II.  zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 720,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty,

III.  koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygnatura akt IV U 2/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 października 2024 r. znak: (...), (...) (...) Oddział w K. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 29a ust.1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa odmówił S. M. (1) prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego za okres od 2 października 2024 r. do 29 lipca 2025 r.

W treści uzasadnienia organ rentowy wskazał, że ubezpieczona jako osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego podlegała w okresie od 7 września 2021 r. do 24 kwietnia 2024 r., a dziecko urodziła w dniu 31 lipca 2024 r., a więc w okresie kiedy nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. M. (2), działająca przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego za okres od 2 października 2024 r. do 29 lipca 2025 r. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje odwołanie ubezpieczona podniosła, że organ rentowy błędnie ustalił okres w jakim odwołująca się podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, gdyż ubezpieczona zawarła z pracodawcą B. A. P. dwie następujące po sobie umowy zlecenia obowiązujące kolejno w okresie od 7 września 2021 r. do 15 lutego 2022 r. oraz w okresie od 16 lutego 2022 r. do 1 października 2024 r. Dalej wskazała, że została wyrejestrowana z ubezpieczenia w dniu 2 października 2024 r. czyli dzień po zakończeniu stosunku pracy, a więc w momencie urodzenia dziecka podlegała ubezpieczeniu.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sprawa zastała zarejestrowana pod sygn. IV U 2/25.

Decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. znak: (...), (...) (...) Oddział w K. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 29 ust.1 pkt i art. 291 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zmienił decyzję z dnia 28 października 2024r. w ten sposób, że odmówił S. M. (1) prawa do zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego za okres od 2 października 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. oraz zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego od 18 grudnia 2024 r., do 29 lipca 2025 r.

W treści uzasadnienia organ rentowy wskazał, że ubezpieczona jako osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego podlegała w okresie od 7 września 2021 r. do 24 kwietnia 2024 r., a dziecko urodziła w dniu 31 lipca 2024 r., a więc w okresie kiedy nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. M. (2), działając przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie jej prawa do prawa do zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego za okres od 2 października 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. oraz zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego od 18 grudnia 2024 r., do 29 lipca 2025 r. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje odwołanie ubezpieczona podniosła, że organ rentowy błędnie ustalił okres w jakim odwołująca się podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, gdyż ubezpieczona zawarła z pracodawcą B. A. P. dwie następujące po sobie umowy zlecenie obowiązujące kolejno w okresie od 7 września 2021 r. do 15 lutego 2022 r. oraz w okresie od 16 lutego 2022 r. do 1 października 2024 r. Dalej wskazała, że została wyrejestrowana z ubezpieczenia w dniu 2 października 2024 r., a więc w momencie urodzenia dziecka podlegała ubezpieczeniu.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. W uzasadnieniu swojego stanowiska (...) powołał się na argumenty wskazane w uzasadnieniu decyzji.

Sprawa zastała zarejestrowana pod sygn. IV U 289/25.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r. tut. Sąd połączył sprawę IV U 289/25 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą IV U 2/25. (k. 40)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 7 września 2021 r. S. M. (2) zawarła pierwszą umowę zlecenia z B. A. P. na okres od 7 września 2021 r. do 15 lutego 2022 r. Drugą umowę zlecenia zawarła w dniu 16 lutego 2022 r. na okres od 16 lutego 2022 r. do 1 października 2024 r.

Odwołująca się została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w dniu 9 września 2021 r. od dnia 7 września 2021 r.

Dowód:

- umowa zlecenie (...)/O. z dn. 7.09.2021 r. – k. 8,30

- umowa zlecenie 77/22/O. z dn. 16.02.2022 r. – k. 9,31

- zgłoszenie do ubezpieczeń z dn. 9.09.2021 r. – k. 10-11,32-33,50-50v

- przesłuchanie świadka A. V. e-protokół rozprawy z dnia 15.12.2025 r. protokół skrócony k. 82v

W dniu (...) r. ubezpieczona urodziła pierwsze dziecko. W okresie od 25 kwietnia 2023 r. do 22 kwietnia 2024 r. przebywała na zasiłku macierzyńskim.

Dowód:

- pismo (...) z dn. 9.05.2025 r. – k. 49

- przesłuchanie ubezpieczonej e-protokół rozprawy z dnia 06.10.2025 r. protokół skrócony k. 75

Ubezpieczona w trakcie pobierania zasiłku chorobowego na pierwsze dziecko zaszła w kolejną ciążę. Po zakończeniu pobierania zasiłku otrzymała zwolnienie lekarskie w związku z czym po urodzeniu pierwszego dziecka faktycznie nie wróciła do pracy. Zwolnienie lekarskie trwało od 24 kwietnia 2024 r. do 30 lipca 2024 r. W dniu (...) ubezpieczona urodziła córkę H. M.. W związku z urodzeniem dziecka ubezpieczona zwróciła się do pracodawcy o udzielenie jej urlopu macierzyńskiego w wymiarze od 20 tygodni począwszy od 31 lipca 2024 r., a następnie 31 tygodni urlopu rodzicielskiego. Płatnik składek wypłacił ubezpieczonej zasiłek macierzyński za okres od 31 lipca 2024 r. do 1 października 2024 r. tj. do czasu zakończenia umowy zlecenia. Ubezpieczona została pouczona przez pracownicę zleceniodawcy zajmującą się kadrami A. V., że dalsze świadczenie będzie wypłacane przez (...). W związku z tym dokumenty ubezpieczonej zostały przesłane przez kadrową do (...) po czym z A. V. skontaktował się pracownik organu rentowego wskazując, że S. M. (2) powinna zostać wyrejestrowana z ubezpieczeń na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego i zgłoszona tylko do ubezpieczenia zdrowotnego i że takie korekty zostaną dokonane. (...) miał wstecznie skorygować deklaracje za 2023 r. z kadrowa miała wypełnić prawidłowo dokumenty za 2024 r.

Dowód: okoliczności bezsporne, a ponadto:

- zdjęcie skróconego aktu urodzenia z dn. 8.08.2024 r. – k. 12,34;

- zdjęcie wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego z dn. 8.08.2024 r. – k. 13,35

- przesłuchanie ubezpieczonej e-protokół rozprawy z dnia 06.10.2025 r. protokół skrócony k. 75

- przesłuchanie świadka A. V. e-protokół rozprawy z dnia 15.12.2025 r. protokół skrócony k. 82v

W związku z rozmową kadrowej z pracownikiem (...) w dniu 11 października 2024 r. płatnik składek zgłosił ubezpieczoną do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 23 kwietnia 2024 r.

Pismem z dnia 11 października 2024 r. płatnik składek (na skutek rozmowy kadrowej z pracownikiem (...)) zwrócił się do organu rentowego o uporządkowanie prawidłowej przynależności odwołującej się do ubezpieczeń. W treści pisma wskazał, że odwołująca się od 19 września 2022 r. do 24 kwietnia 2023 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, następnie od 25 kwietnia 2023 r. do 22 kwietnia 2024 r. na zasiłku macierzyńskim, od 24 kwietnia 2024 r. do 30 lipca 2024 r. na zwolnieniu lekarskim, a od 31 lipca 2024 r. do 1 października 2024 r. na zasiłku macierzyńskim.

W dniu 15 października 2024 r. płatnik składek wyrejestrował ubezpieczoną z ubezpieczeń społecznych od dnia 25 kwietnia 2023 r. i zgłosił ubezpieczoną od dnia 25 kwietnia 2024 r. do ubezpieczenia zdrowotnego.

W dniu 15 października 2024 r. płatnik składek wyrejestrował ubezpieczoną z ubezpieczeń od dnia 23 kwietnia 2024 r.

W dniu 25 października 2024 r. płatnik składek zgłosił ubezpieczoną od dnia 23 kwietnia 2024 r. z tytułu umowy zlecenie do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Dowód:

- zgłoszenie do ubezpieczeń z dn. 11.10.2024 r. – k. 51-51v;

- pismo POG z dn.11.10.2024 r. – k. 52-53;

- zgłoszenie do ubezpieczeń z dn. 25.10.2024 r. – k. 54-54v;

- wyrejestrowanie z ubezpieczeń z dn. 15.10.2024 r. – k.55;

- wyrejestrowanie z ubezpieczeń z dn. 15.10.2024 r. – k.56;

- zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego z dn. 15.10.2024 r. – k. 57;

- przesłuchanie świadka A. V. e-protokół rozprawy z dnia 15.12.2025 r. protokół skrócony k. 82v

Decyzją z dnia 28 października 2024 r. znak: (...), (...) (...) Oddział w K. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 29a ust.1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa odmówił S. M. (1) prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego za okres od 2 października 2024 r. do 29 lipca 2025 r.

Decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. znak: (...), (...) (...) Oddział w K. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 29 ust.1 pkt i art. 291 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zmienił decyzję z dnia 28 października 2024r. w ten sposób, że odmówił S. M. (1) prawa do zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego za okres od 02.10.2024 r. do 17.12.2024 r. oraz zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego od 18.17.2024 r. do 29.07. 2025 r.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2024 r. (...) (...) Oddział w K. sprostował błąd pisarski popełniony w decyzji z dnia 12 grudnia 2024 r. poprzez zastąpienie błędnie wpisanej daty początku okresu zasiłku macierzyńskiego odpowiadającego okresowi urlopu rodzicielskiego datą 18.17.2024 r., przy czym prawidłowy okres urlopu oraz odmowy prawa do zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego to okres od 18 grudnia 2024 r. do 29 lipca 2025 r.

Dowód:

- okoliczności bezsporne, a ponadto:

- decyzja (...) z dn. 28.10.2024 r. – akta organu rentowego;

- decyzja (...) z dn. 12.12.2024 r. – akta organu rentowego;

- postanowienie (...) z dn. 30.12.2024 r. – akta organu rentowego.

Po zakończeniu pobierania przez ubezpieczoną zasiłku macierzyńskiego w okresie od 25 kwietnia 2023 r. do 22 kwietnia 2024 r. zleceniodawca opłacał za nią składki na ubezpieczenia społeczne w tym na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Nie było żadnych zaległości. Ubezpieczona nie wyrażała woli rezygnacji z ubezpieczenia chorobowego i opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Płatnik składek oraz ubezpieczona nie zostali pouczeni o konieczności ponownego zgłoszenia ubezpieczonej do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania przez nią zasiłku macierzyńskiego po urodzeniu pierwszego dziecka.

Dowód:

- pismo (...) z dn. 18.08.2025 r. – k. 67;

- przesłuchanie ubezpieczonej e-protokół rozprawy z dnia 06.10.2025 r. protokół skrócony k. 75

- przesłuchanie świadka A. V. e-protokół rozprawy z dnia 15.12.2025 r. protokół skrócony k. 82v

Sąd Rejonowy zważył co następuje:

Odwołanie podlegało uwzględnieniu.

Ubezpieczona S. M. (2) domagała się zmiany decyzji z dnia 28 października 2024 r. zmienionej decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r. znak: (...) Ubezpieczeń Społecznych (...) w K. poprzez przyznanie jej prawa do prawa do zasiłku macierzyńskiego odpowiadającemu okresowi urlopu macierzyńskiego za okres od 2 października 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. oraz zasiłku macierzyńskiego odpowiadającemu okresowi urlopu rodzicielskiego od 18 grudnia 2024 r. do 29 lipca 2025 r. natomiast organ rentowy wnosił o oddalenia odwołania wskazując, że ubezpieczona nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 25 kwietnia 2023r.

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił w oparciu o treść dokumentów złożonych do akt sprawy, stanowiących dowód w sprawie bez potrzeby wydania odrębnego postanowienia, a także dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, których wiarygodności i prawdziwości żadna ze stron postępowania nie kwestionowała. Ponadto Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie dowodu z przesłuchania ubezpieczonej , której to dał wiarę w całości jako spójnemu, logicznemu i korespondującemu ze złożonymi do akt sprawy dowodami z dokumentów, a także przesłuchania świadka A. V. kadrowej płatnika składek, której zeznania również ocenił jako wiarygodne. Sąd nie czynił ustaleń na podstawie zeznań świadka A. P. albowiem świadek ten nie miała wiedzy na temat istotnych w sprawie okoliczności związanych ze zgłoszeniem S. M. (1) do ubezpieczeń społecznych i dokonywanych w tym zakresie zmian.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1732 ze zm., zwanej dalej „ustawą zasiłkową”) zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Jednocześnie, jak stanowi art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej, świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, 1079, 1115 i 1265, zwanej dalej „ustawą systemową”).

Zasiłek macierzyński przysługuje natomiast - zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej - ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko (pkt 1). Zasiłek ten przysługuje w myśl art. 29a ust. 1 ustawy zasiłkowej przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego.

Kodeks pracy w art. 180 § 1 pkt 1 stanowi, że w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie okres urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni. Z kolei wedle art. 182 1a § 1 pkt 1 k.p. urlop rodzicielski przysługuje, bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, w wymiarze do 41 tygodni w razie sprawowania opieki nad jednym dzieckiem. Od 26 kwietnia 2023 r. każdemu z rodziców dziecka przysługuje 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z ogólnego wymiaru (art. 182 1a § 4 Kodeksu pracy). Prawa tego nie można przenieść na drugiego z pracowników - rodzica dziecka.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4.

Jak stanowi art. 11 ust. 2 u.s.u.s. dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-5a, 7b, 8 i 10.

Stosownie do treści art. 4 pkt 2a ustawy systemowej, płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne jest pracodawca - w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi. W świetle powyższego przepisu składki na ubezpieczenie społeczne za pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej) odprowadza pracodawca, a za zleceniobiorcę/osobę świadczącą usługi (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej) zleceniodawca.

Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy systemowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2022 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 1621), objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym następuje od dnia wskazanego odpowiednio w zgłoszeniu, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie, z zastrzeżeniem ust. 1a. Jak zaś wynika z art. 14 ust. 1a w zw. z art. 36 ust. 4 ustawy, co do zasady objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe ustają zaś od dnia wskazanego w zgłoszeniu wyrejestrowania, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie, bądź od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom (art. 14 ust. 2 ustawy). W poprzednim brzmieniu art. 14 ust. 2 ustawy systemowej przewidziano punkt 2), zgodnie z którym ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe ustają od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust. 2a.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że ubezpieczona została zgłoszona przez zleceniodawcę do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w dniu 9 września 2021 r. z datą od 7 września 2021 r. co jest okolicznością bezsporną w sprawie. W takiej sytuacji, zgodnie z cytowanym powyżej art.14 ust.1 ustawy systemowej, słusznie organ rentowy objął odwołującą dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 7 września 2021 r. W niniejszej sprawie podstawą wydanej przez organ rentowy decyzji było przekonanie, że dobrowolne ubezpieczenie chorobowe S. M. (1) się ustało z dniem 24 kwietnia 2023 r. W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego tj. od 25 kwietnia 2023 r. do 22 kwietnia 2024 r. podlegała tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, a po zakończeniu tego okresu nie została zgłoszona ponownie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego., zatem w dniu 31 lipca 2024 r. kiedy urodziła drugie dziecko nie podlegała do ubezpieczenia chorobowego.

Sąd, analizując niniejszą sprawę zauważył, że do sytuacji odwołującej się zastosowanie znajdą przepisy dotyczące zasiłku macierzyńskiego dla kobiet prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, gdyż sytuacja w zakresie stanu faktycznego powodującego wyłączenie z ubezpieczenia chorobowego jest tożsama co w przypadku takich kobiet.

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt III UZP 2/19, przyjął, że rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która uprzednio została objęta dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym, powoduje ustanie ubezpieczenia chorobowego, ponieważ z mocy prawa ustaje tytuł podlegania tym ubezpieczeniom. Zatem ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym może nastąpić dopiero po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co rodzi po stronie osoby prowadzącej działalność konieczność ponownego złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W związku z tym, że do utraty tytułu do podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu dochodzi z mocy prawa na skutek rozstrzygnięcia zbiegu tytułów objęcia ubezpieczeniem społecznym, w ocenie Sądu Najwyższego w składzie powiększonym, obowiązkiem organu rentowego, wynikającym z art. 8 i 9 KPA jest pouczenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, że z chwilą objęcia jej obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego jej dobrowolne ubezpieczenie chorobowej ustaje, a ponowne objęcie tym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w związku z prowadzoną działalnością może nastąpić po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co jednak wymaga złożenia stosownego wniosku (art. 11 ust. 2, art. 14 ust. 2 pkt 3 i art. 36 ust. 3 i 5 ustawy systemowej). Sąd Najwyższy odwołał się jednocześnie do wyroków z dnia 12 sierpnia 2020 r., II UK 384/18 (LEX nr 3066628) oraz z 22 stycznia 2020 r., I UK 311/18, (OSNP 2021 nr 2, poz. 19; z dnia 1 października 2019 r., I UK 41/18, LEX nr 3074402), w których przyjął, że udzielenie przez organ rentowy osobie prowadzącej działalność pozarolniczą nieprawidłowej informacji co do czynności niezbędnych dla dalszego podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu może być podstawą stwierdzenia, że taka osoba podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od pierwszego dnia przypadającego bezpośrednio po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, choćby złożyła ona dopiero w późniejszym czasie ponowny wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem chorobowym.

W sytuacji jednoczesnego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, połączonego ze zgłoszeniem do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z pobieraniem zasiłku macierzyńskiego dochodzi do zbiegu tytułów do ubezpieczeń, skutkującego ustaniem ubezpieczenia chorobowego. W tym przedmiocie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 11 lipca 2019 r., III UZP 2/19 (OSNP 2020/1/8), wyjaśniając, że rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która uprzednio została objęta dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym, powoduje ustanie ubezpieczenia chorobowego, ponieważ z mocy prawa ustaje tytuł podlegania tym ubezpieczeniom. Ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym może zatem nastąpić dopiero po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co rodzi po stronie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność konieczność ponownego złożenia wniosku o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W przedmiotowej uchwale Sąd Najwyższy jednocześnie złagodził restrykcyjny charakter przyjętego przez siebie stanowiska, wskazując, że w związku z utratą tytułu do podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z mocy prawa na skutek rozstrzygnięcia zbiegu tytułów objęcia ubezpieczeniem społecznym, obowiązkiem organu rentowego wynikającym z art. 8 i 9 k.p.a. jest pouczenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, że z chwilą objęcia jej obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego jej dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje, a ponowne objęcie tym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością może nastąpić po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co wymaga jednak złożenia stosownego wniosku (art. 11 ust. 2, art. 14 ust. 2 pkt 3 i art. 36 ust. 3 i 5 ustawy systemowej).

W wyroku z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt I UK 311/18 (OSNP 2021/2/19) Sąd Najwyższy wywodził, że ubezpieczona, która w braku prawidłowego pouczenia przez organ rentowy o konieczności złożenia nowego wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem za okres przypadający bezpośrednio po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, podjęła w terminie adekwatne w konkretnych okolicznościach faktycznych działania formalne dla utrzymania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej zachowuje ciągłość dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W podobnym duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 czerwca 2021 r., II USKP 59/21 (LEX nr 3302392), konkludując, że udzielenie przez organ rentowy osobie prowadzącej działalność pozarolniczą nieprawidłowej informacji co do czynności niezbędnych dla dalszego podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu może być podstawą stwierdzenia, że taka osoba podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od pierwszego dnia przypadającego bezpośrednio po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, choćby złożyła ona dopiero w późniejszym czasie ponowny wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem chorobowym.

W niniejszej sprawie (...) również wskazywał na zbieg tytułów oraz brak ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego na pierwsze dziecko.

W ocenie Sądu skoro kobiety prowadzące działalność gospodarczą, które nie zostały pouczone o konieczności ponownego zgłoszenia się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu jego pobierania mogą być uznane za objęte tym ubezpieczeniem we wskazanych wyżej sytuacjach, to tym bardziej kobieta zatrudniona w oparciu o umowę zlecenia powinna mieć takie prawo. Podkreślić należy, ze to zleceniodawca jako płatnik składek był odpowiedzialny za ponowne zgłoszenie jej do ubezpieczenia chorobowego czego jednak nie zrobił. To zleceniodawca zgłasza zleceniobiorcę do ZUS-u na druku (...), wskazując odpowiedni kod tytułu ubezpieczenia, a nie zleceniobiorca.

Dodać należy, że S. M. (2) nie została w żadnym momencie pouczona przez (...) o konieczności ponownego zgłoszenia się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego w kwietniu 2024 r. (...) nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego, że odwołująca się kiedykolwiek otrzymała pouczenie o tym, jakie konsekwencje dla niej i jej ubezpieczeń społecznych będzie miało rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Nie został również pouczony sam zleceniodawca wówczas prowadzący firmę w ramach działalności gospodarczej, jak ma w związku z tym postępować. Dopiero po zakończeniu umowy zlecenia i przesłaniu dokumentów do (...) w celu wypłaty przez organ rentowy dalszej części zasiłku macierzyńskiego po urodzeniu drugiego dziecka pracownik (...) skontaktował się z kadrową zleceniodawcy i wskazał na konieczność dokonania korekt dokumentów, co też zostało uczynione częściowo przez kadrową, a częściowo prze sam (...). Podkreślić należy, że po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego po urodzeniu pierwszego dziecka pomimo nie dokonania stosowanego zgłoszenia płatnik składek cały czas opłacał składki na ubezpieczenie chorobowego ubezpieczonej, która nigdy nie wyraziła woli rezygnacji z niego, a Zakład nie poinformował, że są to wpłaty nienależne. W zakresie składek nie było żadnych zaległości. Zarówno S. M. (2) jak i płatnik składek byli przeświadczeni, że wystarczające było pierwsze zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego dokonane we wrześniu 2021 r.

W opisanej sytuacji Sąd ocenił, że odwołująca podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od pierwszego dnia po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego na pierwsze dziecko, a co za tym idzie spełnia przesłanki do nabycia prawa do prawa do zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego za okres od 2 października 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. oraz zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego od 18 grudnia 2024 r., do 29 lipca 2025 r., gdyż drugie dziecko urodziła, gdy podlegała temu ubezpieczeniu.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 477 ( 13) § 1 k.p.c. w punkcie I sentencji wyroku zmienił zaskarżone decyzję (...) (...) Oddział w K. z dnia 28 października 2024 r. i z dnia 12 grudnia 2024 r. znak: (...) w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawa do zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego za okres od 2 października 2024 r. do 17 grudnia 2024 r. oraz zasiłku macierzyńskiego odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego od 18 grudnia 2024 r., do 29 lipca 2025 r.

W punkcie II sentencji wyroku Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz ubezpieczonej łącznie kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2, § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964.), stawki minimalne wynoszą 360,00 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym (360,00 zł x 2 sprawy).

W punkcie (...) sentencji wyroku Sąd nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa, albowiem zarówno ubezpieczona, jak i (...) byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia na mocy art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2257 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku.

Dodano:  ,  Opublikował(a):  Marzena Pietrzak
Podmiot udostępniający informację: Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia
Osoba, która wytworzyła informację:  Sędzia Ewa Skowron
Data wytworzenia informacji: