Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Chlipała-Kozioł

Ławnicy: Marta Błachut, Elżbieta Tomaszewska

Protokolant: Przemysław Studziński

po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. we Wrocławiu

sprawy z powództwa: K. E.

przeciwko (...) S.A. w M.

o zapłatę świadczenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, ewentualnie odszkodowanie za nierówne traktowanie w zatrudnieniu

I.  oddala powództwo;

II.  odstępuje od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej;

III.  nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt IV P 2284/24

UZASADNIENIE

Pozwem z 10 grudnia 2024 r. (data prezentaty biura podawczego tut. Sądu k. 3) powód K. E. wniósł o zasądzenie od strony pozwanej (...) S.A. kwoty 1.960,00 euro, ewentualnie 8.486,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 15 lipca 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów wypoczynku w oparciu o Regulamin Korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Uzasadniając swoje żądania, powód podniósł, że był pracownikiem strony pozwanej do końca lipca 2024 r. W dniu 15 lipca 2024 r. złożył w dziale socjalnym wniosek o wypłatę świadczenia z tytułu zwrotu kosztów wypoczynku załączając rachunek na kwotę 1.960,00 euro. Ponieważ nie otrzymał żadnej odpowiedzi, w dniu 20 września 2024 r. złożył pismo o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Pomimo tego nie otrzymał zwrotu kosztów wypoczynku ani żadnej odpowiedzi na złożony wniosek. Wskazał, że ponieważ do 31 lipca 2024 r. był pracownikiem strony pozwanej, to w oparciu o § 14 w zw. z § 18 Regulaminu Korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych przysługuje mu uprawnienie do uzyskania zwrotu kosztów wypoczynku (k. 3-v. 3).

Pismem procesowym z dnia 25 marca 2025 r. powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł z ostrożności procesowej na wypadek nie uwzględnienia żądania pozwu żądanie ewentualne o zasądzenie od strony pozwanej kwoty 9.332,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 15 lipca 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za nierówne traktowanie oraz o zasądzenie od strony pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając roszczenie ewentualne powód podniósł, iż brak przyznania świadczenia podyktowany był tym, że w momencie wnioskowania biegł już w stosunku do niego okres wypowiedzenia umowy i tylko dlatego świadczenia mu nie przyznano. Okoliczność ta w ocenie powoda stanowi nierówne traktowanie pracownika. Wniosek o dofinansowanie złożył w dniu 15 lipca 2024 r. Do dnia 31 lipca 2024 r. biegł okres wypowiedzenia umowy o pracę. Gdyby dalej był pracownikiem to przyznano by mu sporne świadczenie. Fakt zaprzestania pracy spowodował, że jego wniosek został zignorowany, a jemu samemu nie udzielono żadnej informacji. Powód czuje się zlekceważony postawą pracodawcy, u którego przepracował 17 lat. Nie można też stracić z pola widzenia fakt, że poniósł koszty wypoczynku w oczekiwaniu, że zostaną mu one zwrócone (k. 34-v. 35).

Odpowiadając na pozew oraz na powództwo ewentualne strona pozwana (...) S.A. w M. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje stanowisko, strona pozwana zarzuciła, że zgodnie z zapisem § 18 ust 3 Regulaminu, wnioski o dofinansowanie do form wypoczynku należy składać nie później niż do końca lutego każdego roku, a w przypadku wypoczynku zimowego - do 31 grudnia roku poprzedzającego przyznanie świadczenia. Ust. 4 stanowi, że wnioski zgłoszone później przez pracownika będą rozpatrywane po realizacji wszystkich świadczeń z danego tytułu oraz w miarę posiadanych środków. Powód złożył swój wniosek 15 lipca 2024 r. czyli później niż do końca lutego. W dacie rozpoznawania wniosku powód nie był już pracownikiem pozwanego, bowiem stosunek pracy ustał z nim 31 lipca 2024 r. Zasadą przyjętą przez Komisje socjalną jest, że świadczeń nie przyznaje się, jeśli w dacie rozpoznawania wniosku osoba wnioskująca nie jest już pracownikiem pozwanego. W wypadku powoda taka sytuacja nastąpiła. Wbrew wywodom powoda, nie doszło przy tym zdaniem pozwanej do naruszenia zasad równości wobec prawa, a tym bardziej nierównego traktowania pracowników. Otóż w przypadku wszystkich osób nie pracujących u strony pozwanej w dacie posiedzenia Komisji, odmawia im się świadczenia, bo nie spełniają podstawowej przesłanki do uzyskania świadczenia - tzn. nie są już pracownikami (k. 59-v. 59).

Na rozprawie w dniu 21 października 2025 r., pełnomocnik powoda doprecyzował, że stroną pozwaną jest (...) S.A. z siedzibą w M..

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

Powód K. E. był zatrudniony u strony pozwanej - w spółce Poczta (...) S.A. w M. - w okresie od 5 lipca 2007 r. do 31 lipca 2024 r., w ostatnim okresie w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ds. opracowania ładunków.

Umowa o pracę uległa rozwiązaniu na wniosek powoda z dnia 4 czerwca 2024 r. za porozumieniem stron z dniem 31 lipca 2024 r.

Dowód:

- Świadectwo pracy – karta 61-62,

- Pismo strony pozwanej z 12.06.2024 r. – karta 7.

U strony pozwanej obowiązuje Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Według brzmienia Regulaminu obowiązującego od stycznia 2024 r., ilekroć w Regulaminie jest mowa o pracowniku, należy przez to rozumieć osobę zatrudnioną u pracodawcy na podstawie umowy o pracę (§ 2 pkt 5).

Decyzje w sprawie podziału funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności oraz w sprawie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu podejmuje pracodawca w uzgodnieniu z Komisją Socjalną (§ 3 ust. 5).

Komisja Socjalna może ustalić terminy, w jakich w danym roku pracownicy składają zapotrzebowanie na poszczególne rodzaje świadczeń socjalnych (§ 4 ust. 2).

Posiedzenia Komisji Socjalnych w sprawie rozpatrywania wniosków o przyznanie świadczeń socjalnych odbywają się w miarę potrzeb, jednak:

1) nie rzadziej niż raz w kwartale - w sprawie pożyczek mieszkaniowych,

2) nie częściej niż raz w miesiącu - w sprawie pozostałych form działalności socjalnej (§ 4 ust. 3).

W szczególnych sytuacjach losowych wniosek o pomoc socjalną powinien być rozpatrzony i zrealizowany nie później niż w ciągu 7 dni (§ 5 ust. 4).

Uruchomienie procedury wypłaty (przekazanie wykazu osób uprawnionych do wypłaty przyznanych świadczeń) następuje wraz z najbliższym wynagrodzeniem za miesiąc, w którym zostało rozpatrzone i przyznane świadczenie, a w przypadku pożyczek mieszkaniowych - od dnia podpisania odpowiedniej umowy (§ 4 ust. 5).

Przyznanie świadczeń socjalnych oraz wysokość dofinansowania z funduszu do tych świadczeń uzależnione są od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osób uprawnionych, udokumentowanej zaświadczeniem o dochodach, o których mowa w ust. 5 (§ 5 ust. 1).

Do określenia sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osób uprawnionych przyjmuje się średni miesięczny dochód brutto przypadający na jednego członka rodziny osoby uprawnionej. Dochód oblicza się następująco: sumę dochodów uzyskanych przez uprawnionego, współmałżonka oraz dzieci pozostające na ich utrzymaniu i uczące się, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, w ostatnich trzech miesiącach poprzedzających datę złożenia wniosku, należy podzielić przez liczbę „3” (liczba miesięcy) i liczbę członków rodziny. Dochodem brutto jest przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu (§ 5 ust. 4).

Świadczenia socjalne dofinansowane lub finansowane z funduszu mają charakter nieobligatoryjny (§ 6).

Do korzystania z funduszu uprawnieni są pracownicy oraz członkowie ich rodzin (§ 10 ust. 1 pkt 1), emeryci i renciści (§ 10 ust. 1 pkt 2), byli pracownicy pobierający świadczenie przedemerytalne oraz członkowie ich rodzin – przez okres jednego pobierania i po przejściu na emeryturę lub rentę pod warunkiem nie podjęcia zatrudnienia u innego pracodawcy w okresie pobierania świadczenia przedemerytalnego (§ 10 ust. 1 pkt 4).

Z funduszu dofinansowuje się następujące formy wypoczynku:

1) wypoczynek zorganizowany - zorganizowany przez podmiot świadczący usługi turystyczne trwający nie krócej niż 7 dni kalendarzowych, zakupiony przez pracodawcę lub przez pracownika/emeryta/rencistę, który posiada uprawnienia w danym roku kalendarzowym, potwierdzony fakturą lub rachunkiem z wyszczególnieniem osób uprawnionych, które skorzystały z wypoczynku (Załącznik nr 3 do Regulaminu, tabela nr 1),

2) wypoczynek zorganizowany indywidualnie - zorganizowany przez uprawnionego pracownika/emeryta/rencistę, który posiada uprawnienia w danym roku kalendarzowym, trwający minimum 7 dni kalendarzowych, obejmujący wydatki za wyżywienie lub nocleg, potwierdzony fakturami lub rachunkami z wyszczególnieniem osób uprawnionych, które skorzystały z wypoczynku (Załącznik nr 3 do Regulaminu, tabela nr 1),

3) wypoczynek indywidualny typu grusza - połączony z urlopem uprawnionego pracownika w danym roku kalendarzowym, trwający nie krócej niż 14 dni kalendarzowych (Załącznik nr 3 do Regulaminu, tabela nr 2) (§ 13 ust. 1 pkt 1-3).

Dofinansowanie form wypoczynku, o których mowa:

1) w ust.1 pkt 1,2,3 i 5 - obejmuje maksymalnie 14 dni kalendarzowych,

2) w ust.1 pkt 4 - obejmuje maksymalnie 24 dni kalendarzowe (§ 13 ust. 2).

Wnioski są rozpatrywane według kolejności ich wpływu (§ 16 ust. 1).

Wniosek powinien zostać opracowany w terminie 30 dni od daty jego wpływu, a jeżeli jest niekompletny - w terminie 30 dni od jego uzupełnienia, a następnie skierowany na najbliższe posiedzenie Komisji Socjalnej (§ 16 ust. 2).

Wysokość dofinansowania z funduszu uzależniona jest od przeciętnego miesięcznego dochodu brutto przypadającego na jedną osobę w rodzinie uzyskanego w ostatnich trzech miesiącach (§ 16 ust. 3).

W przypadku odmowy przyznania świadczenia pracodawca przekazuje wnioskodawcy decyzję, a na jego wniosek - pisemne uzasadnienie (§ 16 ust. 4).

Z dofinansowania do wypoczynku zorganizowanego, wypoczynku zorganizowanego indywidualnie, wypoczynku indywidualnego typu grusza, sanatorium i wczasów profilaktycznych osoba uprawniona może korzystać nie częściej, niż raz na dwa lata kalendarzowe (§ 18 ust. 1).

Wnioski o dofinansowanie do wypoczynku pracownika oraz wypoczynku emeryta/rencisty/dzieci (Załącznik nr 5 do Regulaminu) należy składać w terminie 30 dni kalendarzowych, licząc od daty wykorzystania urlopu wypoczynkowego przez pracownika lub od daty zakończenia wypoczynku emeryta/rencisty/dziecka (§ 18 ust. 3).

Wnioski o dofinansowanie do form wypoczynku złożone po upływie 30 dni od wykorzystania świadczenia będą rozpatrywane w miesiącu grudniu danego roku kalendarzowego w ramach posiadanych środków (§ 18 ust. 4).

Maksymalny, całkowity koszt skierowania dla jednej osoby na formy wypoczynku wymienione w § 13 ust. 1 pkt 1,2,4,5 nie może przekraczać 100 % minimalnego wynagrodzenia ogłoszonego w I kwartale danego roku kalendarzowego. Różnicę przy skierowaniach droższych pokrywa w 100 % osoba uprawniona (§ 18 ust. 5).

Dofinansowanie do form wypoczynku wymienionego w § 13 ust. 1 pkt 1,2,4,5 wypłaca się na podstawie faktury, rachunku lub innego dowodu wpłaty w przypadku wypoczynku dzieci, w którym zaznaczone jest miejsce i czas trwania wypoczynku oraz wysokość poniesionego wydatku w przeliczeniu na jedną osobę (§ 18 ust. 6).

Dofinansowanie do form wypoczynku, o którym mowa w § 13 ust.1 pkt 1, 2, 3 i 4 następuje po sprawdzeniu przez pracodawcę wykorzystania urlopu przez pracownika (§ 18 ust. 7).

Dowód:

- Regulamin (...) – karta 94-v. 109.

W okresie od 23 czerwca 2024 r. do 6 lipca 2024 r. powód wraz z żoną E. E. przebywał na wczasach w Chorwacji. Koszty wypoczynku wyniósł 980,00 euro za osobę (łącznie 1.960,00 euro).

Dowód:

- Rachunek (...) – karta 6-v. 6, 110

W dniu 16 lipca 2024 r. powód złożył wniosek o dofinansowanie wypoczynku załączając rachunek (...) na kwotę 1.960,00 euro oraz rozliczenie PIT. Wniosek został zarejestrowany pod nr (...).

Dział kadr potwierdził wykorzystanie przez powoda urlopu wypoczynkowego w dniach 24 czerwca 2024 r. – 10 lipca 2024 r. Wyliczył również należne ewentualne dofinansowanie do wypoczynku na kwotę 5.880,00 zł.

Dowód:

- Wniosek – karta 111-115.

Ponieważ powód nie był pracownikiem pozwanej od 1 sierpnia 2024 r., jego wniosek nie został przedłożony Komisji Socjalnej. Strona pozwana nie wypłaciła powodowi świadczenia socjalnego w związku z jego wnioskiem z dnia 16 lipca 2024 r. Powód dowiedział się o tym i się zdenerwował, napisał podanie w tej sprawie.

Dowód:

- Zeznanie świadka G. S. złożone na rozprawie w dniu 21.10.2025 r.; protokół skrócony karta v. 91-92,

- Wyjaśnienia powoda K. E. złożone na rozprawie w dniu 21.10.2025 r.; protokół skrócony karta v. 92.

Podanie powoda było rozpatrywany na Komisji Socjalnej w dniu 21 października 2024 r. W protokole wskazano, iż powód złożył wniosek o dofinansowanie wypoczynku 15 lipca 2024 r. W dniu 31 lipca 2024 r. rozwiązał umowę o pracę, w związku z harmonogramem opracowywania wniosków, jego wniosek mógł być przedstawiony Komisji Socjalnej na posiedzeniu w sierpniu 2024 r., w tym czasie powód nie był już pracownikiem (...). Komisja Socjalna nie wyraziła zgody na wypłatę świadczenia po rozwiązaniu stosunku pracy.

Na dzień 21 października 2024 r. stan środków na koncie (...) strony pozwanej wynosił 14.816,614,67 zł.

Dowód:

- Protokół nr (...) z posiedzenia Komisji Socjalnej – karta 64-65.

Komisja Socjalna zbierają się raz w miesiącu. Jest to zazwyczaj przedostatni piątek lub poniedziałek miesiąca. Komisja ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku, ale czerwiec, lipiec, sierpień a w zasadzie cała druga połowa roku jest zawsze okresem bardzo intensywnej pracy. Dlatego Komisja jest zmuszona wykorzystać regulaminowe 30 dni na opracowywanie wniosków. Wniosek powoda czekał w kolejce na swoje opracowanie. Gdy wniosek był opracowywany, osoba wyliczająca wysokość ewentualnego świadczenia zorientowała się, że powód już nie pracuje w spółce. Kwota dofinansowania była wyliczona na podstawie tabeli dofinansowań opartej na dochodach przypadających na członka rodziny. W przypadku powoda wychodziło, że należy mu się 70% dofinansowania z faktury. Euro było przeliczane na złotówki według kursu z dnia opracowywania wniosku. Jedyną przyczyną nieprzyznania powodowi dofinansowania do wypoczynku było to, że zgodnie z Regulaminem prawo do dofinansowania mają osoby, które są zatrudnione w dniu opracowywania wniosku przez Komisję socjalną. Natomiast powód w dniu pracy Komisji nie był już pracownikiem strony pozwanej. Ponadto w Regulaminie jest określone, że świadczenia nie są obligatoryjne. Ponieważ powód nie był uprawniony do wnioskowanego świadczenia, nie wydawano decyzji odmownej.

W ten sam sposób jak powód traktowane są również inne osoby – byli pracownicy spółki. Zasada ta obowiązuje od 2018 r. i budzi wiele emocji wśród pracowników. Jedynym wyjątkiem od niej są osoby przechodzące na emeryturę. W przypadku pracowników, którzy zwracali się o – można powiedzieć – ostatnie świadczenie i odchodzili na emeryturę, wyrażano zgodę na jego wypłatę, mimo że przestawali być pracownikami spółki. Wynika to z faktu, że zgodnie z Regulaminem pozostają oni nadal osobami uprawnionymi do korzystania ze świadczeń socjalnych.

Dowód:

- Zeznanie świadka G. S. złożone na rozprawie w dniu 21.10.2025 r.; protokół skrócony karta v. 91-92,

- Rejestr odrzuconych wniosków – karta 63.

Zdarzyło się kilka sytuacji, w których pracownicy przychodzili do działu kadr, gdzie informowano ich, że nie otrzymali wnioskowanego świadczenia, ponieważ przed posiedzeniem Komisji Socjalnej przestali być pracownikami. Znaczenie miało to, czy dana osoba była pracownikiem w dniu posiedzenia Komisji, a nie w dniu złożenia wniosku.

Dowód:

- Zeznanie świadka C. V. złożone na rozprawie w dniu 21.10.2025 r.; protokół skrócony karta 92-v. 92.

Parę lat wcześniej miała miejsce sytuacja, kiedy były pracownik, który zwolnił się latem otrzymał w grudniu świadczenie socjalne w postaci dodatkowych pieniędzy na święta Bożego Narodzenia, na kartę około 500,00-600,00 zł.

Dowód:

- Wyjaśnienia powoda K. E. złożone na rozprawie w dniu 21.10.2025 r.; protokół skrócony karta v. 92.

Pismem z dnia 20 września 2024 r. powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty dofinansowania kosztów wypoczynku za 2024 r.

Dowód:

- Zeznanie świadka G. S. złożone na rozprawie w dniu 21.10.2025 r.; protokół skrócony karta v. 91-92,

- Pismo powoda z 20.09.2024 r. – karta 13.

Średnie miesięczne wynagrodzenie powoda liczone według zasad obliczania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy wynosiło 5.764,45 zł brutto.

Dowód:

- Zaświadczenie – karta 60.

Sąd Rejonowy zważył co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszym postępowaniu powód K. E. wniósł o zasądzenie od strony pozwanej (...) S.A. w M. kwoty 1.960,00 euro (ewentualnie 8.486,80 zł) wraz z odsetkami, tytułem zwrotu kosztów wypoczynku w oparciu o Regulamin Korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, a z ostrożności procesowej na wypadek nie uwzględnienia żądania pozwu wniósł żądanie ewentualne o zasądzenie od strony pozwanej kwoty 9.332,00 zł wraz z odsetkami tytułem odszkodowania za nierówne traktowanie.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości.

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie zaoferowanych przez strony postępowania, dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 ² k.p.c. albowiem ich wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu i nie została skutecznie zakwestionowana przez żadną ze stron. Jednakże przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd pominął załączony przez powoda do pozwu Regulamin (...) (k. 8-12), gdyż była to wersja nieobowiązująca w 2024 r. a więc w chwili korzystania przez powoda z urlopu wypoczynkowego oraz składania wniosku o dofinansowanie wypoczynku (lipiec 2024 r.).

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na zeznaniach świadków: G. S. i C. V. oraz wyjaśnieniach powoda K. E., dając im wiarę jako spójnym, logicznym, wewnętrznie uporządkowanym, wzajemnie ze sobą korespondującym i znajdującym także potwierdzenie w złożonych do akt sprawy dokumentach. Relacje świadków i powoda były konsekwentne i nie zawierały wewnętrznych sprzeczności, co dodatkowo wzmacniało ich wiarygodność. Ponadto Sąd nie znalazł podstaw, aby uznać, że świadkowie mieli interes w przedstawianiu okoliczności w sposób odbiegający od rzeczywistości.

Roszczenie o zasądzenie kwoty 1.960,00 euro (ewentualnie 8.486,80 zł) wraz z odsetkami, tytułem zwrotu kosztów wypoczynku w oparciu o Regulamin Korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j.Dz.U.2024.288; dalej zwaną ustawą), przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. Z kolei ust. 2 art. 8 cyt. wyż. ustawy, stanowi że zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, z uwzględnieniem ust. 1-1b, oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 854). Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Wyżej wymieniony przepis, zgodnie z jego literalnym brzmieniem określa ogólną zasadę, z której wynika, że przyznawanie tych świadczeń ma być uzależnione od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu.

Uzupełniając powyższe stwierdzić należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny, postanowienia regulaminu nie mogą tworzyć praw podmiotowych konkretnych osób do określonych świadczeń, jednocześnie postanowienia te mają się ograniczać jedynie do określenia zasad przyznawania indywidualnych świadczeń socjalnych. Tym samym roszczenie o świadczenie konkretna osoba nabędzie dopiero z chwilą, gdy świadczenie zostanie jej przyznane, dodać przy tym należy, że ewentualne zamieszczenie w regulaminie postanowień, które tworzą prawa podmiotowe konkretnych osób do określonych świadczeń, będzie wykraczało poza dozwoloną prawem treść regulaminu i dlatego nie będzie wywoływało skutków prawnych (Prawo Pracy, tom II, Jacek Skoczyński).

Powyższy pogląd znajduje swoje potwierdzenie również w orzecznictwie. W wyroku z dnia 4 lipca 2007 r. (II PK 25/2007), Sąd Najwyższy stwierdził, że ustawa o funduszu świadczeń socjalnych generalnie nie kreuje świadczeń o charakterze roszczeniowym (o takim charakterze jak wynagrodzenie za pracę lub inne świadczenia pracownicze wynikające z prawa płacowego). Wynika to ze specyfiki tych świadczeń, które stają się wymagalne dopiero po ich przyznaniu. Ich rozdział zachodzi według określonej ocennej kwalifikacji, która bierze pod uwagę szereg elementów (przyznanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej - art. 8 ust. 1 ustawy).

Pracodawca określa zasady gospodarowania środkami funduszu w regulaminie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Regulamin stanowi źródło prawa wewnątrzzakładowego i jego postanowienia wiążą pracodawcę (art. 9 § 1 k.p. w zw. z art. 8 ust. 2 u.z.f.ś.s., vide wyrok SA w Gdańsku III AUa 1936/15).

Treść regulaminu podzielić należy na postanowienia obowiązkowe i fakultatywne. Obowiązkową treść regulaminu stanowią postanowienia określające zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej oraz zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu. Fakultatywne postanowienia dotyczyć mogą rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do korzystania z funduszu, a także szczegółowego określenia pojęcia „członek rodziny”, chociażby w celu ustalenia granicy wieku dzieci uprawnionych do korzystania ze świadczeń funduszu.

Strona pozwana zarzucała, iż powód nie jest osobą uprawnioną do skorzystania ze środków z (...), gdyż w trakcie procedowania wniosku przestał być jej pracownikiem.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż świadczenia z (...) strony pozwanej nie mają charakteru obligatoryjnego. Wynika to wprost z literalnego brzmienia § 6 Regulaminu oraz z ogólnych zasad dotyczących funkcjonowania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Dlatego też pracodawca musiałby wyraźnie zmienić tę zasadę w Regulaminie, aby nadawała świadczeniu charakter obowiązkowy. W ocenie Sądu § 18 ust. 6 i 7 Regulaminu nie stanowią podstawy do przyjęcia odmiennego wniosku.

W sprawie bezsporne było, iż powód w okresie od 24 czerwca 2024 r. do 10 lipca 2024 r. korzystał z urlopu wypoczynkowego. Niesporne było też, że w okresie od 23 czerwca 2024 r. do 6 lipca 2024 r. powód przebywał wraz z żoną na wypoczynku w Chorwacji, i że koszt tego wypoczynku wyniósł 1.960,00 euro. Poza sporem pozostawało również to, że w dniu 16 lipca 2024 r. powód złożył wniosek o przyznanie dofinansowania załączając rachunek z pobytu w Chorwacji. Bezspornie również łącząca strony umowa o pracę uległa rozwiązaniu na wniosek powoda za porozumieniem stron z dniem 31 lipca 2024 r.

Zgodnie z definicją określoną w art. 2 pkt 5 ustawy, osobami uprawnionymi do korzystania z Funduszu są pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny – oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie, o którym mowa w art. 8 ust. 2, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z Funduszu.

Natomiast zgodnie z § 2 pkt 5 obowiązującego u strony pozwanej Regulaminu (...), ilekroć w regulaminie mowa jest o: „pracowniku – należy przez to rozumieć osobę zatrudnioną u pracodawcy na podstawie umowy o pracę”. Z kolei zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, do korzystania z funduszu uprawnieni są pracownicy oraz członkowie ich rodzin, emeryci i renciści oraz pracownicy pobierający świadczenia przedemerytalne oraz członkowie ich rodziny. Regulamin zatem wyraźnie wskazuje, którzy byli pracownicy są uprawnieni do korzystania ze świadczeń z funduszu i sytuacja ta nie dotyczy powoda. Powód nie jest bowiem byłym pracownikiem pobierającym świadczenie przedemerytalne (§ 10 ust. 1 pkt 4). Nie jest też emerytem lub rencistą (§ 10 ust. 1 pkt 2), ani byłym pracownikiem w rozumieniu § 10 ust. 1 pkt 4 Regulaminu. Powód jest wprawdzie byłym pracownikiem strony pozwanej, ale pozostaje to bez związku z powołanymi wyżej regulacjami Regulaminu (...).

Zgodnie z trybem przyznawania dofinansowania wniosek powinien zostać opracowany w terminie 30 dni od daty jego wpływu, a następnie skierowany na najbliższe posiedzenie Komisji Socjalnej (§ 16 ust. 2). W ocenie Sądu prawidłowa i powszechnie stosowana, a przy tym nienaruszająca żadnych zasad, jest praktyka polegająca na kierowaniu wniosku do komisji działającej zgodnie z regulaminem.

Wniosek został złożony przez powoda 16 lipca 2024 r., w związku z czym powinien zostać opracowany do 15 sierpnia 2024 r. Tym samym najbliższe posiedzenie Komisji w sprawie wniosku powoda mogło - w zgodzie z regulacjami Regulaminu dotyczącymi terminów rozpoznawania wniosków - odbyć się dopiero pod koniec sierpnia 2024 r. Zgodnie bowiem z zeznaniami świadków, Komisja zbierała się raz w miesiącu, zazwyczaj w przedostatni piątek lub poniedziałek miesiąca. W tym czasie powód nie był już pracownikiem strony pozwanej. W momencie ustania zatrudnienia, tj. 31 lipca 2024 r., Komisja nie wyczerpała jeszcze nawet pierwszego terminu na opracowanie wniosku. Dlatego też okoliczność, że czynności te przedłużyły się i Komisja rozpatrzyła wniosek powoda w późniejszym terminie - najpierw nie skierowano wniosku na Komisję wobec zakończenia zatrudnienia powoda, a podanie powoda rozpoznano w październiku 2024 r. - nie ma dla oceny zasadności powództwa w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. W sprawie nie mamy bowiem do czynienia z sytuacją, w której na skutek opieszałości Komisji, po upływie 30 dni na opracowanie wniosku, nie został on skierowany na najbliższe posiedzenie, na którym w normalnym trybie powód byłby jeszcze pracownikiem strony pozwanej. Nawet bowiem przy zachowaniu wszystkich obowiązujących Komisję terminów, rozpatrzenie wniosku przypadałoby już i tak po ustaniu zatrudnienia powoda. Żeby możliwe było rozpatrzenie wniosku jeszcze na lipcowym posiedzeniu, musiałby być on opracowany bardzo szybko w ciągu około tygodnia, do czego Komisja w żaden sposób nie była zobligowana. Jednocześnie z wyjaśnień świadków wynika, iż przyczyny rozpatrzenia wniosku w późniejszym czasie wynikały z obiektywnych powodów - dużej ilości wniosków, które należało w tym okresie opracować. Okres czerwiec, lipiec, sierpień a w zasadzie cała druga połowa roku, jest bowiem zawsze okresem bardzo intensywnej pracy.

Ponieważ świadczenie, którego domagał się powód, nie miało charakteru roszczeniowego, przyjęcie, że jest należne lub że dana osoba należy do grupy osób uprawnionych, musi być oceniane na dzień przyznania lub nieprzyznania świadczenia – inaczej mówiąc jego rozpatrywania w terminach wynikających z Regulaminu. Dlatego też, z uwagi na to, iż nawet przy zachowaniu wymaganych Regulaminem terminów rozpatrzenie wniosku powoda i tak przypadałoby już na moment, w którym nie był on pracownikiem strony pozwanej, Sąd w punkcie I wyroku, oddalił powództwo główne jako bezzasadne. Na marginesie można tylko dodać, iż ewentualna wysokość świadczenia jakie powód mógłby otrzymać zgodnie z Regulaminem (...) wynosiła 5.880,00 zł.

W dalszej kolejności Sąd odniósł się do roszczenia ewentualnego dotyczącego odszkodowania w kwocie 9.332,00 zł z tytułu nierównego traktowania w zatrudnieniu, zgłoszonego na wypadek nieuwzględnienia żądania głównego. Należy mieć na uwadze, iż roszczenie ewentualne może zostać uwzględnione wyłącznie wówczas, gdy brak jest podstaw do przyjęcia zasadności roszczenia głównego, co determinuje kolejność i zakres dokonywanej oceny.

Podstawę prawną żądania stanowił art. 18 ^3d k.p. W pierwszej kolejności wypada zauważyć, iż z przepisu art. 11 ³ k.p. wynika, iż jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy - jest niedopuszczalna.

Z kolei z art. 18 ^3a § 1 k.p. wynika, iż pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w § 1, zaś dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy pracownik z jednej lub z kilku przyczyn określonych w § 1 był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy (art. 18 ^3a § 2 i 3 k.p.). Ustawodawca wskazał, że za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 18 ^3a § 1, którego skutkiem jest w szczególności niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą - chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami (art. 18 ^3b § 1 pkt 2 k.p.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zasada niedyskryminacji jest kwalifikowaną postacią nierównego traktowania pracowników i oznacza niedopuszczalne różnicowanie sytuacji prawnej w sferze zatrudnienia według negatywnych i zakazanych przez ustawę kryteriów. Oznacza to a contrario, że nie stanowi dyskryminacji różnicowanie praw pracowników ze względu na kryteria nieuważane za dyskryminujące (por. wyrok SN z dnia 28 maja 2008 r., I PK 259/07, OSNP 2009/19-20/256 i orzeczenia tam przytoczone). Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, dyskryminacja w sferze zatrudnienia rozumiana jest jako bezprawne pozbawienie lub ograniczenie praw wynikających ze stosunku pracy albo nierównomierne traktowanie pracowników ze względu na wymienione w przepisie kryteria dyskryminacyjne, a także przyznawanie z tych względów niektórym pracownikom mniejszych praw niż te, z których korzystają inni pracownicy, znajdujący się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Nie narusza jednak zasady równości usprawiedliwione i racjonalne zróżnicowanie (dyferencjacja) sytuacji prawnej podmiotów ze względu na różniącą je cechę istotną (relewantną - por. wyroki SN z dnia 23 października 1996 r., I PRN 94/96, OSNAPiUS 1997/8/131; z dnia 10 września 1997 r., I PKN 246/97, OSNAPiUS 1998/12/360; z dnia 16 listopada 2001 r., I PKN 696/00, OSNP 2003/20/486; z dnia 12 grudnia 2001 r., I PKN 182/01, OSP 2002/11/150; z dnia 23 listopada 2004 r., I PK 20/04, OSNP 2005/13/185; z dnia 11 stycznia 2006 r. II UK 51/05, PiZS 2006/9/34; z dnia 14 lutego 2006 r., III PK 109/05, OSNP 2007/1-2/5; z dnia 14 lutego 2006 r., III UK 150/05, Lex nr 272551; z dnia 14 stycznia 2008 r., II PK 102/07, MPP 2008/8/440 oraz uchwała z dnia 8 stycznia 2002 r., III ZP 31/01, OSNAPiUS 2002/12/284).

Należy podkreślić, iż w sporach, w których pracownik wywodzi swoje roszczenia z naruszenia wobec niego zakazu dyskryminacji, powinien przedstawić przed sądem fakty, z których można wyprowadzić domniemanie bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji, a wówczas dopiero na pracodawcę przechodzi ciężar dowodu, że przy różnicowaniu sytuacji pracowników kierował się obiektywnymi przesłankami (por. wyroki SN: z dnia 24 maja 2005 r., II PK 33/05, Lex nr 184961; z dnia 9 czerwca 2006 r., III PK 30/06, OSNP 2007/11-12/160 oraz z dnia 22 lutego 2007 r., I PK 242/06, OSNP 2008/7-8/98). Oznacza to, że na powodzie wywodzącym swoje roszczenia z przepisów zakazujących dyskryminacji w zatrudnieniu ciąży obowiązek przytoczenia takich okoliczności faktycznych, które uprawdopodobnią nie tylko, że był traktowany mniej korzystnie od innej osoby (innych osób), ale i że to zróżnicowanie było spowodowane zakazaną przez prawo przyczyną. Dopiero w razie uprawdopodobnienia tych okoliczności, strona pozwana musiałaby wykazać, że różnicując sytuację zarobkową powoda i innych pracowników, kierowała się racjonalnymi i sprawiedliwymi kryteriami owej dyferencjacji (art. 18 ^3b § 1 in fine k.p.). Konkludując, jeśli pracownik zarzuca pracodawcy naruszenie przepisów dotyczących zakazu dyskryminacji w zatrudnieniu, to powinien wskazać przyczynę, ze względu na którą dopuszczono się wobec niego aktu dyskryminacji (wyroki SN z dnia 12 grudnia 2001 r., I PKN 182/01, OSNP 2003/23/571; z dnia 23 stycznia 2002 r., I PKN 816/00, OSNP 2004/2/32; z dnia 17 lutego 2004 r., I PK 386/03, OSNP 2005/1/6; z dnia 5 maja 2005 r., III PK 14/05, OSNP 2005/23/376; z dnia 10 października 2006 r., I PK 92/06, MPP 2007/1/32; z dnia 9 stycznia 2007 r., II PK 180/06, OSNP 2008/3-4/36; z dnia 18 sierpnia 2009 r., I PK 28/09, Lex nr 528155; z dnia 21 stycznia 2011 r., II PK 169/10, Lex nr 1095824; z dnia 7 kwietnia 2011 r., I PK 232/10, Lex nr 794548 i z dnia 9 czerwca 2016 r., III PK 116/15, Lex nr 2057629).

Zatem osoba, która uznaje się za dyskryminowaną, powinna przedstawić przed Sądem fakty, z których można domniemywać istnienie bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji. Przejawów dyskryminacji powód upatrywał w nieprzyznaniu mu wnioskowanego dofinansowania z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w związku z rozwiązaniem umowy o pracę.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie można stwierdzić, aby powód został w jakikolwiek sposób nierówno potraktowany w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Z zeznań świadków, potwierdzonych dokumentami w postaci rejestru odrzuconych wniosków, jednoznacznie wynika, że osoby, które w chwili rozpatrywania wniosku o dofinansowanie ze środków (...) przez Komisję Socjalną nie były już pracownikami strony pozwanej, były wyłączone z możliwości korzystania ze świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych strony pozwanej. Taka zasada, zgodnie z zeznaniami świadków, funkcjonuje u strony pozwanej od 2018 r. Jedynym odstępstwem od tej zasady są wynikające z Regulaminu świadczenia dla osób przechodzących na emeryturę lub rentę, a także osób pobierających świadczenie przedemerytalne. Takim osobom pracodawca wypłaca świadczenia socjalne po przejściu na emeryturę, a więc kiedy nie są już pracownikami, ponieważ zgodnie z Regulaminem, co wynika też wprost z art. 2 pkt 5 ustawy, są one nadal osobami uprawnionymi do świadczeń socjalnych. Zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją ustawową, osobami uprawnionymi do korzystania z Funduszu są między innymi emeryci i renciści – byli pracownicy. Ustawa daje wprawdzie możliwość do poszerzenia przez pracodawcę w regulacjach wewnętrznych kręgu osób ustawowo uprawnionych do korzystania z funduszu, jednakże w przypadku strony pozwanej obowiązujący Regulamin (...) nie przyznaje uprawnień do świadczeń z funduszu wszystkim byłym pracownikom. Ograniczenie uprawnień byłych pracowników do określonych kategorii (np. emerytów i rencistów) jest rozwiązaniem powszechnie stosowanym w zakładach pracy. Wynika to z faktu, że to właśnie te grupy są ustawowo wskazane jako uprawnione, a ich sytuacja socjalna uzasadnia objęcie ich wsparciem. Należy wskazać, iż ustawa nakazuje różnicowanie świadczeń w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Pracodawca ma więc prawo – a nawet obowiązek – kształtować zasady przyznawania świadczeń w sposób zapewniający racjonalne gospodarowanie środkami i kierowanie ich do grup najbardziej potrzebujących.

Z zeznań powoda wynika wprawdzie, iż znana mu była sytuacja, gdy parę lat wcześniej, pracownik który zwolnił się latem otrzymał w grudniu świadczenie socjalne w postaci dodatkowych pieniędzy na święta Bożego Narodzenia, na kartę około 500,00-600,00 zł. Nie mniej jednak powód nie był w stanie dokładnie umiejscowić tego zdarzenia w czasie. Mogło więc ono mieć miejsce jeszcze przed wprowadzoną w 2018 r. ogólną zasadą, iż świadczeń socjalnych nie przyznawano po rozwiązaniu z pracownikiem stosunku pracy. Poza tym świadczenie, o którym mówił powód miało zupełnie inny charakter, niż świadczenie, którego powód dochodził niniejszym powództwem.

Ponadto, w ocenie Sądu, w przypadku świadczeń przyznawanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, zastosowanie przepisów dotyczących nierównego traktowania w zatrudnieniu budzi poważne wątpliwości. Regulacje odnoszące się do odszkodowania z tytułu nierównego traktowania obejmują bowiem wynagrodzenie za pracę oraz inne świadczenia ściśle związane z wykonywaniem obowiązków pracowniczych. Tymczasem świadczenia finansowane ze środków (...) nie stanowią ekwiwalentu za pracę i nie pozostają w bezpośrednim związku z czasem pracy, efektywnością, stanowiskiem ani kwalifikacjami. Ich przyznawanie opiera się na odmiennych kryteriach, wynikających z funkcji socjalnej Funduszu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, świadczenia te uzależnione są od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej, co oznacza, że ich celem jest wsparcie socjalne, zmniejszanie nierówności finansowych między pracownikami, nie zaś wynagradzanie pracy. Okoliczność ta w ocenie Sądu wyklucza możliwość zastosowania przepisów o równym traktowaniu w zatrudnieniu w sytuacji nieprzyznania przez pracodawcę uznaniowych świadczeń z Funduszu. W konsekwencji - różnicowanie pracowników przy przyznawaniu świadczeń socjalnych nie może być kwalifikowane jako przejaw dyskryminacji.

Z powyższych względów, Sąd w punkcie I wyroku, oddalił również powództwo ewentualne jako bezzasadne.

Orzeczenie o kosztach jak w punkcie II wyroku, znajduje uzasadnienie w treści art. 102 k.p.c. Analiza bogatego orzecznictwa sądowego, zwłaszcza Sądu Najwyższego w zakresie stosowania art. 102 k.p.c. pozwala wskazać na dość istotne różnice w kwalifikowaniu przez sąd konkretnych okoliczności danej sprawy, zwłaszcza na tle spraw cywilnych oraz postępowania odrębnego z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Analiza orzecznictwa wskazuje, że poglądy wyrażone na tle spraw cywilnych w kontekście art. 102 k.p.c. są bardziej restrykcyjne, zaś w sprawach z zakresu prawa pracy znacznie zliberalizowane.

Odstępując od obciążania powoda kosztami procesu poniesionymi przez stronę pozwaną, Sąd miał na uwadze jego subiektywne przekonanie o zasadności powództwa, wynikające z faktu, że jako pracownik, korzystając z urlopu wypoczynkowego, poniósł określone koszty wypoczynku i złożył formalny wniosek o jego dofinansowanie zgodnie z obowiązującym u strony pozwanej Regulaminem ZFŚS. Nie otrzymał jednak od strony pozwanej żadnej decyzji ani informacji, dlaczego świadczenia tego mu nie przyznano, mimo że się o to upominał, co w ocenie Sądu nie zasługiwało na aprobatę. W związku ze złożonym wnioskiem powód powinien być oficjalnie, na piśmie jasno poinformowany przez stronę pozwaną o wszystkich przyczynach nie otrzymania wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji mógł nie znać rzeczywistej przyczyny odmowy, co mogło uzasadniać jego subiektywne przekonanie o zasadności zgłoszonego żądania, tym bardziej, iż w momencie składania wniosku był przecież pracownikiem strony pozwanej. Dlatego też wnosząc powództwo nie był w stanie właściwie ocenić czy powództwo będzie zasadne.

W punkcie IIIwyroku, nieuiszczonymi kosztami sądowymi w postaci opłaty od pozwu, Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1, art. 96 ust. 1 pkt 4, art. 35 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1125) obciążył Skarb Państwa, mając na uwadze, że zgodnie z dyspozycją art. 98 k.p.c. nie było podstaw do obciążenia tymi kosztami strony wygrywającej sprawę – w niniejszej sprawie strony pozwanej – natomiast powód, który przegrał proces, był zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.