Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia

POSTANOWIENIE

Dnia 11 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Motyczyńska

po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 roku we Wrocławiu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa I. H.

przeciwko P. (...) we W.

o roszczenia związane z wypowiedzeniem warunków umowy o pracę

w przedmiocie odrzucenia pozwu

postanawia:

odmówić odrzucenia pozwu.

Sygn. akt IV P 2198/24

UZASADNIENIE

Powód I. H. pozwem z dnia 18 listopada 2024 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), skierowanym przeciwko P. (...) we W. wniósł o uznanie za bezskuteczne i niezgodne z prawem wypowiedzenia mu przez P. R. (1) we W. warunków pracy i płacy dokonanego pismem z dnia 25 października 2024 r. polegającego na złożeniu przez P. R. (1) we W. oświadczenia o cofnięciu zgody na zamieszkiwanie powoda poza miejscowością stanowiącą siedzibę P. (...) we W. udzielonej uprzednio powodowi w dniu 5 stycznia 2021 r. oraz w konsekwencji cofnięcia mu prawa do dotychczasowego zwrotu kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania w P. do P. (...) we W. i przywrócenie powodowi dotychczasowych warunków pracy i płacy. Nadto, powód domagał się zasądzenia od strony pozwanej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie powód wniósł o wydanie na podstawie art. 755 k.p.c. w zw. z art. 730 ^{( 1)} k.p.c. zabezpieczenia roszczenia o przywrócenie dotychczasowych warunków pracy i płacy poprzez wstrzymanie wykonania oświadczenia o cofnięciu zgody na zamieszkiwanie poza siedzibą P. (...) we O. oraz nakazanie pracodawcy – P. (...) we W. zwrotu kosztów podróży do miejsca zamieszkania i z powrotem, tj. na dotychczasowych zasadach.

Uzasadniając swoje powództwo powód podniósł, że jest prokuratorem P. (...) we W., a wcześniej był prokuratorem Prokuratury Okręgowej we W.. Rozpoczynając wykonywanie obowiązków w Prokuraturze Okręgowej we W., w związku z planami zmiany miejsca zamieszkania i osiedlenia się na stałe w P. powód wnioskował do przełożonych o wyrażenie zgody na zamieszkiwanie poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki, czyli poza O.. Początkowo zgody takie były wydawane powodowi jako okresowe, co uzasadniane było brakiem wystarczających środków finansowych na pokrywanie kosztów dojazdów w sytuacji konieczności nieprzerwanego pokrywania kosztów dojazdów dla prokuratorów, którym wydano już bezterminowe zgody na zamieszkanie poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki. Również po rozpoczęciu wykonywania obowiązków służbowych w P. (...) we W. powód nieprzerwanie posiadał zgodę na zamieszkiwanie poza O.. Dalej powód zaznaczył, że od wielu lat jego miejsce zamieszkania i centrum życiowe znajduje się w P., gdzie stale przebywa, jak również jest tam zameldowany na pobyt stały. Dodał, że w zamieszkanej przez powoda miejscowości żadna jednostka organizacyjna prokuratury nie ma swojej siedziby. Powód wyjaśnił, że w okresie uzyskiwania przez niego nieograniczonych zgód na zamieszkanie nie zmienił się stan posiadania przez niego uprawnień do nieruchomości mieszkalnych na terenie O., jak i jego miejsce zamieszkania. Powód podkreślił, że sam fakt posiadania tytułu prawnego do nieruchomości na terenie O. nie uprawnia do wniosku, że we O. znajduje się jego centrum życiowe. W związku z uzyskanymi zgodami na zamieszkanie poza O. powód cyklicznie wnioskował o rozliczanie mu ponoszonych w danym miesiącu kosztów dojazdu z P. do pracy we O., co było przez przełożonych uwzględniane. Powód zaznaczył, że uzyskując zgodę na zamieszkanie miał wszelkie podstawy, żeby zakładać, że decyzja ta ma charakter trwały, chyba że zajdą jakieś szczególne, dotyczące go okoliczności uzasadniające jej zmianę na jego wniosek, co jednak nie miało miejsca. Decyzją z dnia 25 października 2024 r. P. R. (2) we W. cofnął powodowi zgodę na zamieszkiwanie w innej miejscowości niż miejscowość, w której pełnił służbę, a w konsekwencji prawo do zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do jednostki organizacyjnej prokuratury. Powód zauważył, że decyzja ta nie zawierała jakiegokolwiek uzasadnienia, a w szczególności nie wskazywała powodów uzasadniających cofnięcie zgody czy też odniesienia się do argumentacji faktycznej i prawnej powoda z jego pisma z dnia 30 września 2024 r. ani nie zawierała jakiegokolwiek pouczenia co do trybu i terminu jej możliwego zakwestionowania czy skontrolowania. W ocenie powoda brak uzasadnienia ww. decyzji świadczy o jej bezzasadności, a intencją pracodawcy jest jedynie utrudnienie wykonywania obowiązków służbowych nałożonych na niego. Jest to bez wątpienia decyzja arbitralna o charakterze dyskryminującym oraz świadczy o nierównym traktowaniu. Powodowi nie są znane jakiekolwiek racjonalne przesłanki uzasadniające cofnięcie zgody na jego zamieszkiwanie w miejscowości poza siedzibą P. (...) we W..

Postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r. tut. Sąd na podstawie art. 730 k.p.c. w zw. z art. 755 §1 k.p.c. udzielił zabezpieczenia roszczenia powoda I. H. poprzez wstrzymanie wykonania oświadczenia z dnia 25 października 2024 r. o cofnięciu zgody na zamieszkiwanie w innej miejscowości niż siedziba jednostki, w której pełni służbę, a w konsekwencji prawa do zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do jednostki organizacyjnej prokuratury do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie.

Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 28 listopada 2024 r. wniosła strona pozwana zaskarżając je w całości i domagając się jego zmiany poprzez oddalenie wniosku o zabezpieczenie.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 28 listopada 2024 r. pozostawiając Sądowi I instancji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana P. R. (3) we W. wniosła o odrzucenie pozwu w całości na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. wobec niedopuszczalności drogi sądowej, ewentualnie o oddalenie powództwa w całości. Nadto strona pozwana domagała się zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana wskazała, że odrzucenie pozwu z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej jest spowodowane niezastosowaniem się powoda do wymaganej uprzednio, tj. przed wejściem w spór sądowy, drogi służbowej wynikającej z brzmienia art. 101 § 2 prawa o prokuraturze w zw. z art. 130 oraz art. 38 ustawy o pracownikach państwowych. Z dniem otrzymania przez powoda pisma o cofnięciu zgody na zamieszkiwanie w innej miejscowości niż miejscowość będąca siedzibą P. (...) we O. rozpoczął bieg 7 – dniowy termin na wniesienie przez powoda odwołania od wspomnianej decyzji wskazany w art. 38 ustawy o pracownikach państwowych. Powód w powyższym terminie nie dokonał ww. czynności, a tym samym rozstrzygnięcie, najpóźniej z upływem 4 listopada 2024 r. stało się ostateczne. Strona pozwana zaznaczyła, że hierarchiczne podporządkowanie w ramach prokuratury determinuje to, że w sprawach służbowych obowiązuje zasada, iż wszelkie problemy winny być zgłaszane i załatwiane z przełożonym. W realiach działania prokuratury, biorąc pod uwagę ustawowe zastrzeżenie pewnych działań tylko dla prokuratorów – szefów jednostek – w sytuacji kwestionowania działań wobec danego prokuratora, prokurator taki powinien wyczerpać drogę służbową poprzez zwrócenie się o uchylenie bądź zmianę wydanego aktu władczego i ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero wyczerpanie tej ścieżki dawałoby podstawę do wykorzystania drogi postępowania przed sądem właściwym dla spraw pracowniczych. W ocenie strony pozwanej pominięcie ścieżki służbowej i skierowanie sprawy bezpośrednio na drogę sądową jest niedopuszczalne. Za błędne należałoby uznać założenie, że ścieżki te (służbowa i sądowa) są wobec siebie niezależne, a wybór zainteresowanego prokuratora między skorzystaniem z jednej lub z drugiej nie wywołuje konsekwencji prawnych. Strona pozwana zaznaczyła, że charakter stosunku służbowego prokuratora, jego status i realizowane zadania o charakterze publicznym, konieczność zachowania powagi pełnionego urzędu, determinują konieczność wyjaśniania wszelkich spraw spornych, w tym mających charakter roszczeń w pierwszym rzędzie i przede wszystkim w ramach prokuratury, a dopiero w sytuacji ewidentnego braku możliwości rozwiązania sporu w tym trybie (w ramach podległości służbowej), przeniesienie go na poziom sporu sądowego (cechującego się kontradyktoryjnością stron).

Odnosząc się bezpośrednio do roszczenia powoda strona pozwana wskazała, że należy poddać pod rozwagę, czy żądanie zawarte w pozwie jest roszczeniem ze stosunku służbowego. Podkreśliła, że każdy prokurator, bez względu na umiejscowienie w strukturze prokuratury, ze względu na powierzone mu przepisem rangi ustawowej zadania, pełni służbę publiczną. Przyjmując, że w przypadku stosunku służbowego prokurator pozostaje w stosunku pracy (na podstawie mianowania), jednak z istotnymi elementami o charakterze publicznoprawnym strona pozwana podkreśliła, że powyższa konstatacja oparta jest o utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym stosunek pracy prokuratora m.in. z uwagi na jego rangę oraz gwarancje trwałości zatrudnienia, choć powstaje na skutek powołania, to faktycznie jest stosunkiem pracy wynikającym z mianowania. Istota służbowego stosunku pracy prokuratora wyraża się w zasadzie dyspozycyjności pracownika, polegającej w tym przypadku na jego prawnym obowiązku poddania się decyzjom przełożonego, który dysponuje uprawnieniem do jednostronnego kształtowania elementów istotnych treści służbowego stosunku pracy prokuratora, w tym szczególnie w wymiarach miejsca i rodzaju wykonywanej pracy. Ponadto, organami państwowymi w obrębie prokuratury nie są jej jednostki organizacyjne, ale poszczególni prokuratorzy, niezależnie od posiadanego stopnia i pełnionej funkcji. W ocenie strony pozwanej żądania pozwu nie dotyczą roszczeń powoda, lecz zmierzają do rozstrzygnięcia przez sąd kwestii stricte związanych z funkcjonowaniem prokuratury jako instytucji. Tym samym w ocenie strony pozwanej brak jest po stronie powoda pozytywnej przesłanki procesowej jaką jest dopuszczalność drogi sądowej.

Odnosząc się z kolei do kwestii udzielenia i cofnięcia zgody na zamieszkanie prokuratora w innej miejscowości niż będącej siedzibą jednostki organizacyjnej prokuratury, w której pełni służbę, przy dokonaniu wykładni przepisów ustawy prawo o prokuraturze tworzących normę prawną regulującą kwestie zamieszkania wskazać należy, że zgoda ma charakter wyjątkowy wobec zasady, jaką jest obowiązek prawny posiadania przez prokuratora miejsca zamieszkania w miejscu pełnienia służby. Ponadto, zgoda może być wyrażona w sytuacji, w której cel publiczny nie jest narażony na szwank wobec pozbawienia się pełnej dyspozycyjności prokuratora. Przyjęcie koncepcji „prawa nabytego” do zamieszkiwania poza siedzibą prokuratury będącej jego pracodawcą pozostaje w całkowitej sprzeczności z zadaniami ustawowymi stawianymi prokuraturze, a także poszczególnym prokuratorom, pozostającym w stosunku służbowym. Zdaniem strony pozwanej powód w swoich rozważaniach całkowicie pomija wyjątkowość stosunku prawnego, w którym pozostaje, wysoce odmiennego od „zwykłej” umowy o pracę. Co więcej, powód nie wziął pod uwagę także tego, że osoba pozostająca w klasycznym stosunku pracy często zmuszona jest godzić się, wskutek okoliczności od niej niezależnych, ze zmianą miejsca zamieszkania. W przypadku powoda brak jest wskazania istnienia, zarówno w dacie złożenia wniosku o wyrażenie zgody na miejsce zamieszkania odmienne niż siedziba strony pozwanej, jak i później, jakiegokolwiek uzasadnienia dla wyrażenia takiej zgody. Jedynym argumentem powoda jest fakt zamieszkania w P., co w ocenie strony pozwanej jest niewystarczające. Centrum życiowe powoda oddalone jest od miejsca położenia jednostki, w której wykonuje on zadania, o 12 km. Jest to odległość bardzo niewielka, mniejsza niż w przypadku wielu prokuratorów wykonujących zadania w prokuraturze regionalnej we O., jednakże zamieszkujących na terenie miasta O., ale w jego odległych częściach i niekorzystających z uprzywilejowania, jakim jest zwrot kosztów dojazdu do/z miejsca pracy. Udzielenie w przeszłości powodowi wspomnianej zgody stanowi jeden z wyrazów wadliwej praktyki stosowania przepisu ustawy, która w konsekwencji prowadziła do powstawania nieuzasadnionych kosztów po stronie strony pozwanej, finansowanych ze środków publicznych. Podjęcie decyzji o cofnięciu powodowi zgody jest więc uzasadnione także biorąc pod uwagę zasady wydatkowania środków publicznych przez ich dysponenta określone w ramach ustawy o finansach publicznych, tj. w sposób celowy i oszczędny. Powód pomija także, że zgoda na miejsce zamieszkania poza siedzibą pracodawcy nie wynika z bezpośrednio obowiązującej normy generalno – abstrakcyjnej, ale z indywidualnej zgody wyrażonej w trybie art. 121 prawa o prokuraturze, jednak niemającej charakteru decyzji administracyjnej. Ponadto, wdrożona procedura analizy oświadczeń majątkowych prokuratorów została zastosowana również wobec innych prokuratorów i nie jest wyrazem dyskryminacji powoda, lecz działaniem zmierzającym do optymalizacji kosztów działalności prokuratury. Nieuzasadnione są zatem jakiekolwiek twierdzenia powoda o podjęciu wobec niego działań o charakterze dyskryminującym lub noszącym znamiona nierównego traktowania.

Sąd Rejonowy zważył co następuje.

Wniosek o odrzucenie pozwu podlegał oddaleniu.

Zgodnie z art. 199 § 1 k.p.c. Sąd odrzuci pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna.

Odrzucenie pozwu oznacza odmowę udzielenia sądowej ochrony prawnej zawartemu w pozwie roszczeniu powoda bez zajęcia merytorycznego stanowiska co do zasadności (bezzasadności) tego roszczenia w świetle norm prawa materialnego. Sąd odrzucając pozew stwierdza, że merytoryczne rozpoznawanie sprawy jest niedopuszczalne wyłącznie z przyczyn formalnych, tj. z braku określonych w normach procesowych przesłanek.

Powód jest prokuratorem i w okresie spornym był zatrudniony u strony pozwanej na podstawie mianowania. Jak wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt III PO 3/16, stosunek pracy prokuratora, choć zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu powstaje na skutek powołania, jest stosunkiem pracy wynikającym z mianowania. Prokurator jest więc pracownikiem w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeksu pracy. Sprawa o roszczenia wynikające z tego stosunku pracy jest sprawą cywilną, co do której istnieje zasada dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, przed sądami cywilnymi - sądami pracy.

W myśl art. 101 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze w sprawach o roszczenia ze stosunku służbowego prokuratorowi przysługuje droga postępowania przed sądem właściwym dla spraw pracowniczych. Żądania i zażalenia związane ze swoim stanowiskiem służbowym prokurator powinien wnosić w pierwszej kolejności w drodze służbowej (art. 101 § 2 w/w ustawy).

Prawo o prokuraturze obszernie reguluje stosunek służbowy prokuratora, jego uprawnienia i obowiązki w stosunku do pracodawcy. Przepis otwiera prokuratorowi drogę sądową do dochodzenia roszczeń wynikających ze stosunku służbowego przed sądem właściwym dla spraw pracowniczych. Należy przy tym wskazać, że sądem rzeczowo właściwym będzie w takich przypadkach sąd rejonowy – wydział pracy, lub sąd okręgowy – wydział pracy i ubezpieczeń społecznych. Do właściwości sądów rejonowych, bez względu na wartość przedmiotu sporu, należą sprawy o ustalenie istnienia stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy, a także sprawy dotyczące kar porządkowych i świadectwa pracy oraz roszczenia z tym związane.

Nie można zgodzić się więc ze stanowiskiem strony pozwanej, że jedynie wyczerpanie drogi służbowej otwiera drogę do sądowej kontroli czynności przełożonego służbowego wobec prokuratora. Takiego wniosku nie można wywieść także z postulatu powściągliwego korzystania z oficjalnej drogi sądowej, który rzeczywiście wyrażono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 maja 2013 r., wydanego w sprawie o sygn. SK 11/11 (Dz.U. z 2013 poz. 585). Przede wszystkim Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 101 § 2 ustawy nie zawiera żadnej sankcji i nie sposób jest wywieść wniosku, aby preferowana przez ustawodawcę droga służbowa zamykała drogę sądową. Porządki sądowy i administracyjny funkcjonują w tym wypadku równolegle (tak także P. Drembkowski (red.), Prawo o prokuraturze. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury. Komentarz, Warszawa 2021).

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 1996 r. w sprawie o sygn. IIIPO7/96 wskazał, że odmówienie drogi sądowej w sprawach ze stosunku pracy z mianowania pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zasadą kodeksu pracy przyznającą każdemu pracownikowi, w tym pracownikowi zatrudnionemu na podstawie mianowania (art. 2) prawo dochodzenia swych roszczeń ze stosunku pracy na drodze sądowej (art. 242 § 1 k.p.).

Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek strony pozwanej o odrzucenie pozwu jako bezzasadny podlegał oddaleniu. W konsekwencji Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.