Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Motyczyńska

Protokolant: Magdalena Kubiak - Myśliwek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025r. we Wrocławiu

sprawy z powództwa T. F.

przeciwko (...) (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we O.

o sprostowanie protokołu powypadkowego

I.  nakazuje stronie pozwanej (...) (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we O. sprostowanie protokołu nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, jakiemu uległ powód T. F. w dniu (...) w punkcie 7 poprzez stwierdzenie, że wypadek ten jest wypadkiem przy pracy;

II.  zasądza od strony pozwanej Miejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we O. na rzecz powoda T. F. kwotę 480 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

III.  nakazuje stronie pozwanej (...) (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we O. uiścić na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu) kwotę 30 zł tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód był zwolniony z mocy ustawy.

Sygnatura akt IV P 1455/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 3 lipca 2024 r. ( data prezentaty tut. Sądu – k. 4) powód T. F., będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skierowanym przeciwko pracodawcy (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we O., wniósł o sprostowania treści protokołu powypadkowego nr (...), sporządzonego w związku z wypadkiem przy pracy, jakiemu uległ w dniu (...) w ten sposób, iż zdarzenie jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa). Nadto, powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że u strony pozwanej pozostaje zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku motorniczego od dnia 9 listopada 2016 r. Powód w dniu (...) w trakcie wykonywania obowiązków pracowniczych, w trakcie prowadzenia tramwaju, uległ wypadkowi przy pracy. Powód w trakcie wykonywania czynności prowadzenia tramwaju, dojechał do skrzyżowania ul. (...) z ul. (...). Tam doszło do zatrzymania ruchu z powodu strajku rolników. Fakt ten powód zgłosił dyspozytorowi C. (...). Następnie powód wysiadł z pojazdu, aby zobaczyć jak wygląda sytuacja na drodze, ile pojazdów blokuje ruch, jakie są możliwości ewentualnego kontynuowania jazdy oraz czy zaistnieje konieczność ewakuowania pasażerów z pojazdu. Podczas wysiadania z pojazdu, powód źle postawił stopę na podłożu i noga wykręciła się. Po powrocie do kabiny powód zgłosił dyżurnemu, że coś stało się z jego nogą. Wskutek tego zdarzenia powód doznał skręcenia i naderwania stawu skokowego. Do zbadania zaistniałego zdarzenia pozwany powołał zespół ds. zbadania przyczyn i okoliczności wypadku powoda (dalej także jako zespół powypadkowy lub zespół). Zespół w dniu 22 lutego 2024r. sporządził protokół powypadkowy nr (...) . Z ustaleniami dokonanymi przez ten zespół powód się nie zgodził, w szczególności z ustaleniami, że zdarzenie to nie było wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3 ustawy wypadkowej, a zdarzenie nie wystąpiło w związku z pracą , podany cel wyjścia z kabiny nie miał związku z wykonywaną pracą. Zespół powypadkowy przytoczył treść paragrafu 53 pkt 3 Instrukcji dla motorniczych, zgodnie z którym ”zabrania się motorniczemu opuszczać kabinę tramwaju w celach innych niż wykonanie czynności przewidzianych w „Instrukcji” oraz komentowania zaistniałego zdarzenia”

W odpowiedzi na pozew strona pozwana (...) (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we O. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podtrzymał argumentację zawartą w protokole powypadkowym nr (...), wskazując że kwestionowane zdarzenie nie było wypadkiem przy pracy, bowiem powód nie zachował przepisów Instrukcji dla motorniczych. Pozwany wskazał ponadto, że wbrew twierdzeniom powoda , nie było powodu wyjścia z pojazdu, aby zobaczyć jak wygląda sytuacja na drodze, ile pojazdów blokuje ruch, jakie są możliwości ewentualnego kontunuowania jazdy, czy zaistnieje konieczność ewakuowania pasażerów z pojazdu, ponieważ tramwaj kierowany przez powoda miał bardzo dobrą widoczność na całą przestrzeń, po której poruszały się traktory. Nadto, strona pozwana podała, iż powód opuszczając tramwaj, nie wykonywał żadnych czynności przewidzianych w instrukcji; nie powinien był opuszczać tramwaju. Nadto, strona pozwana wskazała, iż zaistniałe zdarzenie nie pozostawało z pracą w związku czasowym, miejscowym i funkcjonalnym, bowiem powód, na skutek podjętych działań i sposobu zachowania, poświęcił się innym czynnościom o celach obcych lub obojętnych z punktu widzenia pracodawcy, niezwiązanych z zatrudnieniem.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Strona pozwana (...) (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we O. wpisana jest do KRS pod nr (...). Przedmiotem przeważającej działalności strony pozwanej jest transport lądowy pasażerski miejski i podmiejski.

Bezsporne.

Powód T. F. od dnia 24 sierpnia 2015 r. pozostaje zatrudniony u strony pozwanej na podstawie umowy o pracę, początkowo na okres próbny, a następnie od 24 listopada 2015r. czas określony do 30 listopada 2026r. na stanowisku motorniczy tramwaju, następnie od 1 grudnia 2016r. na czas nieokreślony na stanowisku motorniczy tramwaju za wynagrodzeniem 3.200 zł brutto miesięcznie. Miejscem wykonywania pracy były trasy komunikacyjne obsługiwane przez stronę pozwaną. Z dniem 1 stycznia 2023 r. wynagrodzenie powoda uległo podwyższeniu do kwoty 5.600 zł brutto miesięcznie.

Dowody :

- umowa o pracę numer ewid. (...) na okres próbny z dn. 24.08.2015 r. – akta osobowe powoda;

- umowa o pracę numer ewid. (...) na czas określony z dn. 18.11.2015 r. – akta osobowe powoda;

- umowa o pracę numer ewid.(...) na czas nieokreślony z dn. 9.11.2016 r. – akta osobowe powoda;

- aneks do umowy o pracę z dn. 12.12.2022 r. – akta osobowe powoda oraz k. 63;

Powód ukończył szkolenia wstępne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponadto posiada pozwolenie na kierowanie tramwajem. Lekarz medycyny pracy stwierdził brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania tramwajem; termin następnego badania wyznaczony został na 21 stycznia 2026r. W wyniku badań psychologicznych stwierdzono u powoda brak przeciwskazań do kierowania tramwajem; termin następnego badania wyznaczony został na 3 stycznia 2029r.

Dowody :

- pozwolenie na kierowanie tramwajem nr pozwolenia (...) – akta osobowe pracownika;

- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia BHP, z dn. 9.09.2016 r. – akta osobowe pracownika;

- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia BHP, z dn. 9.09.2019 r. – akta osobowe pracownika.

- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia BHP, z dn. 17.05.2022 r. – akta osobowe pracownika.

- orzeczenie lekarskie nr (...) z dnia 22.01.2024r. – akta osobowe pracownika.

- orzeczenie psychologiczne nr (...) z dnia 4 stycznia 2024r. – akta osobowe pracownika.

Do głównych obowiązków powoda należała obsługa i prowadzenie tramwaju.

Dowód: bezsporne

Motorniczy rozpoczyna pracę w godzinach wynikających z planu pracy. Motorniczy zgłasza swoją obecność u dyspozytora zajezdni poprzez przyłożenie karty pracownika do czytnika lub podając numer służbowy i po odczycie odbywa się weryfikacja stanu trzeźwości.

Dowód: instrukcja dla motorniczych z dn. 10.06.2021 r – k. 25.

W dniu (...) powód rozpoczął pracę o godz. 3:37 na terenie (...) (...) przy ul. (...) we O.. Obsługiwał tramwaj (...) marki I. (...) o nr inwentarzowym (...) w relacji (...). Około godz. 4:20 podczas jazdy w kierunku U. na skrzyżowaniu ulicy (...) i ulicy (...) doszło do zatrzymania ruchu z powodu przejazdu ciągników rolniczych w związku ze strajkiem rolników. O tym fakcie powód poinformował dyspozytora ruchu. Od dyspozytora powód otrzymał dyspozycję, że ma stać i czekać. Dyspozytor nie zakazał powodowi wyjścia z tramwaju. Chcąc ocenić sytuację na trasie, zgłoszenia chęci opuszczenia tramwaju przez jednego z pasażerów oraz z powodu braku widoczności całej długości pojazdu, powód dwukrotnie opuścił kabinę tramwaju.

Wysiadając z kabiny powód stanął na krawężniku , stracił równowagę, upadł na kolana i poczuł ból w prawej nodze. Następnie powód podniósł się i wsiadł do kabiny tramwaju, gdzie zgłosił zdarzenie dyspozytorowi. W tym samym czasie wszystkie pojazdy ruszyły, w tym powód. Powód wysadził pasażerów na najbliższym przystanku. Powód zgłosił dyspozytorowi, że ma opuchniętą nogę i dojedzie do zajezdni.

Dowód:

- przesłuchanie powoda T. F. – k. 207-208;

- przesłuchanie świadka I. J. k. 207;

- zeznania świadka P. O. k. 206-207;

- zgłoszenie wypadku – k. 32;

- protokół nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dn. 15.02.2024 r. – k. 13-16.

- notatka służbowa nr (...) z dn. 15.02.2024r.

- płyta CD k.200.

Na miejsce wypadku w dniu (...) zostało wezwane pogotowie ratunkowe. Powód został przewieziony do (...) we O. przy ul. (...). Po wykonaniu prześwietlenia RTG zdiagnozowano u powoda uraz skrętny stawu skokowego prawego, zalecono poruszanie się z odciążeniem kończyny uszkodzonej w ortezie przez okres 4 tygodni. Powód otrzymał pierwsze zwolnienie lekarskie do 24.03.2024r. z zaleceniem dalszej kontroli w poradni ortopedycznej. Powód powrócił do pracy na początku października 2024r.

Dowody :

- ambulatoryjna karta informacyjna z dn. 15.02.2024 r.- k. 11-12;;

- protokół z wyjaśnień powoda T. F. – k. 207-208;

Z przebiegu zdarzenia Nadzór Ruchu sporządził notatkę służbową.

Dowód:

- zgłoszenie wypadku – k. 32;

- wiadomość e-mail z dn. 14.05.2024 r. – k. 33.

Na skutek zgłoszonego przez powoda faktu zaistnienia wypadku przy pracy pracodawca powołał zespół powypadkowy celem przeprowadzenia postępowania powypadkowego.

Powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy w składzie (...) ( Specjalista ds. ochrony środowiska i BHP) oraz T. Z. (Zakładowy Społeczny Inspektor Pracy) przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie zgłoszonego przez powoda wypadku.

Zespół powypadkowy sporządził w dniu 22 lutego 2024 r. protokół nr (...). z ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, w którym stwierdził, że zdarzenie z dnia (...) nie jest wypadkiem przy pracy, ponieważ nie spełnia przesłanek ustawowej definicji wypadku przy pracy, wynikającej z art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej. W świetle tego przepisu zdarzenie zgłoszone przez powoda nie wystąpiło w związku z pracą a podany przez powoda cel wyjścia nie miał związku z wykonywaną pracą. Postępowanie w sytuacji wstrzymania ruchu opisane w § 53 pkt 3 Instrukcji dla motorniczych nie dopuszcza w tym przypadku wyjścia z pojazdu „Zabrania się motorniczemu opuszczać kabinę tramwaju w celach innych niż wykonanie czynności przewidzianych w Instrukcji.”

Zapoznając się z protokołem powypadkowym w dniu 23 lutego 2024r. powód podał, iż zastrzeżenia do protokołu zostaną przedstawione do 7 dni od dnia podpisania protokołu. W dniu 1 marca powód wniósł zastrzeżenia zarzucając, że opuszczenie kabiny motorniczego możliwe jest w przypadku oceny sytuacji, która , zdaniem powoda miała miejsce w związku z zatrzymaniem ruchu przez przejeżdżający strajk rolników i oceną bezpieczeństwa pasażerów i możliwości kontynuowania jazdy. Sytuacja była dynamiczna a powód nie otrzymał żadnych innych dyspozycji.

Dowód:

- protokół nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dn. 15.02.2024 r. – k. 13-16

- mail powoda k. 85

- zeznania świadka L. O. k. 188-189

- zeznania świadka T. Z. k. 189190

W przypadku wstrzymania ruchu na skutek zdarzeń awaryjnych obowiązkiem motorniczego jest zatrzymać tramwaj, włączając światła awaryjne i niezwłocznie powiadomić dyspozytora (...) Ruchu. O sposobie rozwiązania zdarzenia decyduje dyspozytor (...) Ruchu po konsultacji ze zgłaszającym. Zabrania się motorniczemu opuszczać kabinę w celach innych niż wykonanie czynności przewidzianych w Instrukcji oraz komentowanie zaistniałego zdarzenia. Motorniczy jest zobowiązany przekazać jak najprędzej, za pośrednictwem łączności radiowej, meldunek do dyspozytora (...) Ruchu w przypadku m.in. awarii sygnalizacji bądź zdarzeń, które powodują utrudnienia i zatrzymania w ruchu drogowym tramwaju bądź innych użytkowników. Jeżeli wystąpi zatrzymanie tramwaju między przystankami, warunkowane zdarzeniem awaryjnym, obowiązkiem motorniczego jest niezwłoczne powiadomienie (...) Ruchu o zaistniałym problemie , a następnie podjęcie działań wskazanych w dalszej części Instrukcji. Motorniczy jest zobowiązany wyjść na zewnątrz tramwaju celem sprawdzenia podłoża, na które planuje wysadzić pasażerów, zorientowania się co do kierunku przeprowadzenia ewakuacji w kontekście możliwości bezpiecznego opuszczenia wagonu przez pasażerów (§ 53,54,55 Instrukcji motorniczego).

Dowód: Instrukcja motorniczego – k. 21-56.

Średnie miesięczne wynagrodzenie powoda obliczone jak ekwiwalent za urlop wynosiło na dzień 23 lipca 2025 r. 9.679,41 zł brutto.

Dowód: zaświadczenie z dn. 23.07.2025 r. – k. 199.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Powód w niniejszej sprawie domagał się sprostowania protokołu powypadkowego w ten sposób, aby uznać, że wypadek, jakiemu uległ w dniu (...) stanowił wypadek przy pracy. Strona pozwana wnosiła natomiast o oddalenie powództwa w całości.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych powyżej dowodów z dokumentów, w tym dokumentów znajdujących się w aktach osobowych powoda. Żadna ze stron nie kwestionowała autentyczności tych dokumentów ani prawdziwości zwartych w nich treści. Sąd również nie znalazł podstaw, by odmówić im przymiotu wiarygodności. Za podstawę ustaleń faktycznych służył Sądowi również protokół powypadkowy którego treść koresponduje z zeznaniami powoda.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd oparł się na dołączonych do akt sprawy dokumentach oraz na dowodach osobowych w postaci zeznań świadków L. O., T. Z., P. O., I. J. oraz przesłuchania powoda T. F.. Relacje świadków oraz strony były bowiem zasadniczo spójne, logiczne i zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

Kluczowe dla niniejszej sprawy były zeznania świadka I. J., który to właśnie w dniu (...) był dyspozytorem (...) (...) i z nim powód kontaktował się po zatrzymaniu tramwaju. Z zeznań świadka wynikało, że po rozmowie z powodem w dniu (...), w czasie której powód przedstawił aktualną sytuację na drodze, świadek zalecił powodowi czekanie. Powód w swojej ocenie sytuacji nie był w stanie przedstawić pełnego obrazu wszystkich pojazdów na drodze, które zablokowały drogę tramwajom. W związku z powyższym, mając także w tramwaju pasażerów, postanowił wyjść z kabiny motorniczego na zewnątrz i rozeznać się w sytuacji. Powód nie otrzymał od dyspozytora (...) (...) I. J. wyraźnego zakazu opuszczenia tramwaju. Potwierdził to także sam świadek I. J.. Sąd dał wiarę twierdzeniom powoda, że wychodząc z kabiny motorniczego, chciał zorientować się w sytuacji oraz czy w razie ewentualnego wypuszczenia pasażerów poza miejscem, które nie jest przystankiem, nie narazi ich na niebezpieczeństwo.

Na wstępie należy podkreślić, że sprostowanie protokołu powypadkowego, a przyczynienie się pracownika do wypadku to dwie odrębne kwestie. Sprostowanie protokołu powypadkowego dotyczy błędów lub nieścisłości w zapisach dotyczących okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Natomiast przyczynienie się pracownika do wypadku jest elementem, który może wpłynąć na wysokość odszkodowania, którego powód może dochodzić w innym postępowaniu. W tym postępowaniu Sąd nie badał w jakim stopniu powód przyczynił się do zdarzenia z dnia (...), ale to czy to zdarzenie odpowiadało definicji wypadku przy pracy zgodnie w ustawą z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, że podstawą roszczenia o sprostowanie protokołu powypadkowego jest art. 189 k.p.c. Merytorycznymi przesłankami powództwa z art. 189 k.p.c. są istnienie interesu prawnego powoda w żądaniu ustalenia oraz istnienie lub nieistnienie danego stosunku prawnego lub prawa, zgodnie z twierdzeniem powoda. W przypadku żądania sprostowania protokołu konieczne jest więc wykazanie przez powoda istnienia interesu prawnego oraz prawdziwości twierdzeń co do tego, że okoliczności i przyczyny wypadku były inne niż to wynika z protokołu. Interes prawny musi istnieć obiektywnie, aby uzasadniać żądanie ustalenia prawa lub stosunku prawnego.

Jego istnienia jednak nie można traktować jako jedynej przesłanki decydującej o uwzględnieniu powództwa o ustalenie. Jest on warunkiem umożliwiającym dalsze badanie w zakresie istnienia lub nieistnienia ustalanego prawa lub stosunku prawnego. Interes prawny - jest to interes dotyczący szeroko rozumianych praw i stosunków prawnych (por. T. Rowiński: Interes prawny w procesie cywilnym i w postępowaniu nieprocesowym, Warszawa 1971, s. 22, por. także: E. Budna, Glosa do uchwała Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 1988 r., III CZP 26/88, OSP 1991, nr 1, s. 9 i n.).

Istnienie interesu prawnego oceniane jest w pierwszej kolejności, gdyż warunkuje on rozstrzyganie o zasadności twierdzeń pozwu oraz przesądza kwestię legitymacji procesowej po stronie czynnej procesu. Interes prawny wiąże się z niepewnością co do określonego stanu prawnego lub prawa, która to niepewność skutkuje koniecznością udzielenia powodowi ochrony prawnej. Dla ustalenia, że powód posiada interes prawny istotne jest to, aby rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 189 k.p.c. gwarantowało mu skuteczną ochronę jego interesów. Obecna linia orzecznicza Sądu Najwyższego zmierza do szerokiego rozumienia pojęcia interesu prawnego, co dotyczy zarówno spraw cywilnych, jak pracowniczych. Interes prawny, co do sprostowania protokołu powypadkowego, jest przyjmowany nawet przy możliwym powództwie o świadczenie, nie jest też uzależniany od możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego. Nadto zwraca się uwagę na obowiązek pracodawcy polegający na sporządzeniu protokołu powypadkowego, a więc również ustalenia okoliczności i przyczyn. Gdy pracodawca dokonał tych ustaleń niezgodnie z rzeczywistością, pracownik powinien mieć możliwość ich zakwestionowania.

Jednocześnie wskazać należy, że jak przyjął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 2004 r. II UZP 8/2004 (OSNP 2005/5/68), "organ rentowy rozpoznający wniosek o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy nie jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie z powództwa pracownika przeciwko pracodawcy o ustalenie lub zmianę protokołu powypadkowego w zakresie uznania zdarzenia za wypadek przy pracy (art. 365 § 1 k.p.c.); wyrok taki nie ma powagi rzeczy osądzonej w sprawie toczącej się na skutek odwołania od decyzji organu rentowego (art. 366 k.p.c.)". Uznać zatem należy, że powagi rzeczy osądzonej nie ma tym bardziej wyrok w przedmiocie sprostowania okoliczności wypadku wskazanych w protokole, w treści którego wskazano, że wypadek jest wypadkiem przy pracy. Jednocześnie jednak z orzecznictwa wynika, że powództwo o ustalenie lub sprostowanie treści protokołu powypadkowego jest dopuszczalne na podstawie art. 189 k.p.c. (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1998 r., II UKN 471/1997 (OSNP 1999, Nr 2, poz. 75).

Podkreślić należy, że legitymację czynną w procesie o ustalenie stosunku prawnego lub prawa posiada osoba, która ma interes prawny w tym ustaleniu, a zatem wykazanie (udowodnienie) istnienia interesu prawnego obciąża powoda, w myśl art. 6 k.c. (K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 10, Warszawa 2019).

W przedmiotowej sprawie powód jako pracownik strony pozwanej niewątpliwie miał interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia wypadku przy pracy, albowiem w razie ustalenia, że sporne zdarzenie miało charakter wypadku przy pracy w rozumieniu przepisów prawa powód mógłby dochodzić świadczeń przysługujących z tytułu wypadku przy pracy.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że definicja wypadku przy pracy zawarta została w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 z późn. zm. - dalej jako ustawa wypadkowa)

Zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1)  podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2)  podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3)  w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy, a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Z cytowanego przepisu wynikają cztery przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest uznanie danego zdarzenia za wypadek przy pracy: nagłość zdarzenia, związek z pracą, skutek w postaci urazu lub śmierć i zewnętrzność przyczyny zdarzenia (por. Jan Jończyk, Ubezpieczenia wypadkowe, PiP 2003/6/3). Co istotne, wszystkie wskazane przesłanki musza wystąpić łącznie. "Nagłość" zdarzenia powodującego wypadek przy pracy charakteryzuje się zaskoczeniem pracownika, jest czymś nieprzewidywalnym, nieoczekiwanym, raptownym (S. Samol [w:] D. E. Lach, K. Ślebzak, S. Samol, Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Komentarz, Warszawa 2010, art. 3). Uznaje się, że przez nagłe zdarzenie należy rozumieć takie zdarzenie, które trwa nie dłużej niż jedna dniówka robocza, co pozwala oddzielić wypadki przy pracy od chorób zawodowych.

Wprawdzie w treści ww. art. 3 ustawy wypadkowej ustawodawca wyliczył i wskazał sytuacje, w których istnieje związek z pracą nagłego zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną, a powodującego uraz lub śmierć pracownika, to wskazać przy tym należy, iż związek zdarzenia z pracą nie musi mieć charakteru stricte przyczynowo-skutkowego, bowiem za wypadki przy pracy można uznać takie zdarzenia, które pozostają z nim w związku miejscowym, czasowym bądź funkcjonalnym.

Zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy wypadkowej przez uraz rozumieć należy uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się trafny pogląd polegający na szerokim rozumieniu przyczyny zewnętrznej. Zgodnie z nim zewnętrzną przyczyną sprawczą wypadku przy pracy może być każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego, zdolny – w istniejących warunkach – wywołać szkodliwe skutki. W tym znaczeniu, przyczyną zewnętrzną może być nie tylko narzędzie pracy, maszyna, zwierzę, siły przyrody, lecz także czyn innego osobnika, a nawet praca i czynność samego poszkodowanego. Tak więc za przyczynę zewnętrzną należy uznać zarówno działanie maszyny uszkadzającej ciało, jak i uderzenie spadającego przedmiotu, podźwignięcie się pracownika, niezręczny ruch jego ręki powodujący uderzenie i jej uszkodzenie, jak wreszcie potknięcie się na gładkiej nawet powierzchni i złamanie nogi, byleby nie zachodziły podstawy do stwierdzenia, że wypadek został spowodowany wyłącznie schorzeniem tkwiącym w organizmie pracownika, łączącym się choćby ze skłonnością do omdleń lub zakłóceń równowagi (por. uchwała SN z dnia 11.02.1963 r., zasada prawna, III PO 15/62, OSNCP 1963 Nr 10, poz. 215, wyr. SN z 10 lutego 1977 r., III PKN 194/76, OSNC 1977/10/196; wyrok SN z 9 lipca 1991 r., II PRN 3/91, OSP 1992/11/263; wyrok SN z 5 lutego 1997 r., II UKN 85/96, OSNAP 1997/19/386; wyrok SN z 29 stycznia 1997 r., II UKN 70/90, OSNP 1997/18/357, wyrok SN z dnia 28.04.2005 r., I UK 257/04, LEX nr 390131). Stanowisko w tym zakresie jest utrwalone zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie.

W rozstrzyganej sprawie strona pozwana nie kwestionowała, że doszło do samego zdarzenia z dnia (...), ani tego, że w skutek tego zdarzenia doszło do skręcenia i naderwania stawu skokowego prawego u powoda. W ocenie strony pozwanej wypadek nie wystąpił w związku z wykonywaniem pracy przez powoda i wobec powyższego powód zerwał swoim zachowaniem związek z pracą, czym doprowadził do wypadku.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd doszedł do przekonania, że wyżej wskazane przesłanki zakwalifikowania wypadku jako wypadku przy pracy, zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione. W ocenie Sądu zdarzenie z dnia (...) należy uznać za wypadek przy pracy, gdyż pozostawało z nim w związku miejscowym, czasowym i funkcjonalnym.

Bezspornym w sprawie pozostaje, że w dniu zdarzenia powód rozpoczął pracę u strony pozwanej o godz. 3:37. W tym dniu powód jako motorniczy tramwaju (...), obsługiwał trasę (...). Około godz. 4:20 na skrzyżowaniu ulic (...) we O. doszło do zatrzymania ruchu z powodu przejazdu ciągników rolniczych w związku ze strajkiem rolników. Powód zgłosił ten fakt dyspozytorowi (...) (...) I. J.. Od dyspozytora powód otrzymał polecenia, iż trzeba stać i czekać; dyspozytor nie zakazał powodowi opuszczenia kabiny motorniczego. Powód, chcąc zorientować się w sytuacji, zwłaszcza, iż jeden z pasażerów zgłosił chęć wyjścia z tramwaju, postanowił wyjść z kabiny motorniczego na zewnątrz tramwaju. Schodząc, potknął się, stracił równowagę i przewrócił się. Na skutek upadku powód doznał urazu w prawej nodze. Jak już wcześniej wskazano pozwany nie negował samego zdarzenia, tylko to, że w jego ocenie powód w chwili zdarzenia wykonywał czynności niezwiązane z zatrudnieniem. W tym miejscu należy wskazać, że z zeznań świadka I. J. czy wyjaśnień powoda wynika, że powód zastosował się do zaleceń zawartych w Instrukcji motorniczych, albowiem w sytuacji zatrzymania tramwaju, powiadomił o tym fakcie dyspozytora (...) (...). Dyspozytor zalecił postój i czekanie. Tak więc bezpośrednio przed samy zdarzeniem powód nie otrzymał od dyspozytora (...) (...) zakazu opuszczenia tramwaju. Sąd miał na uwadze, że wyjście powoda z kabiny motorniczego i opuszczenie tramwaju celem zorientowania się w sytuacji na drodze, nie wskazuje, iż powód w chwili zdarzenie wykonywał czynności niezwiązane z zatrudnieniem. Przeciwnie, powód swoim zachowaniem, zgłaszając dyspozytorowi sytuację na drodze i opuszczając kabinę w celu zorientowania się w sytuacji ewentualnego wypuszczenia pasażerów w miejscu, które nie było przystankiem, wskazał, iż pozostawał w dyspozycji pracodawcy. Na uwagę, zasługuje także fakt, iż po powrocie do kabiny , powód zgłosił upadek dyspozytorowi i otrzymał od dyspozytora polecenie powrotu na pętlę tramwajową.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że czasowy i miejscowy związek wypadku z pracą sprowadza się do czasowego (zdarzenie wystąpiło w czasie pracy w znaczeniu prawnym) bądź miejscowego (zdarzenie nastąpiło w miejscu zakreślonym strefą zagrożenia stwarzanego przez pracę) powiązania przyczyny zewnętrznej doznanego uszczerbku na zdrowiu z faktem wykonywania przez pracownika określonych czynności. Innymi słowy, czasowy i miejscowy związek wypadku z pracą oznacza, że pracownik doznał uszczerbku na zdrowiu w miejscu i czasie, kiedy pozostawał w sferze interesów pracodawcy. Zatem związek miejscowy i czasowy wypadku z pracą sprowadza się do ustalenia, że zdarzenie wystąpiło w czasie pracy w znaczeniu prawnym (nie tylko w czasie efektywnego świadczenia pracy, ale również w czasie pozostawania w dyspozycji pracodawcy - art. 128 § 1 KP), bądź w miejscu zakreślonym strefą zagrożenia stwarzanego przez pracę (na terenie zakładu pracy, a nie tylko w miejscu wykonywania czynności przez danego pracownika - art. 207 KP), przez powiązanie doznania uszczerbku na zdrowiu z faktem wykonywania przez pracownika określonych czynności. W judykaturze łączy się przyczyny doznanego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci pracownika z wykonywaniem czynności zmierzających do realizacji zadań pracodawcy, do których pracownik zobowiązał się w umowie o pracę lub będących przedmiotem polecenia przełożonych, przy czym przez „zwykłe czynności” w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej rozumie się zarówno czynności wchodzące do samego procesu pracy, jak i związane z przygotowaniem i zakończeniem pracy oraz czynności niemające bezpośredniego związku z wykonywaniem pracy, ale które są prawnie i życiowo uzasadnione istotą stosunku pracy. Związek zdarzenia z pracą ulega zerwaniu wówczas, gdy pracownik w przeznaczonym na pracę czasie i miejscu wykonuje czynności tak bezpośrednio jak i pośrednio niezwiązane z realizacją jego obowiązków pracowniczych i czyni to dla celów prywatnych.

Zakres pojęcia związku z pracą użytego w definicji wypadku przy pracy obejmuje nie tylko wypadki, które mają miejsce podczas świadczenia pracy, lecz także zdarzenia, które nastąpiły zarówno w związku z wykonywaniem zwykłych czynności pracowniczych lub poleceń przełożonych, jak i w związku z wykonywaniem czynności na rzecz pracodawcy, choćby bez polecenia.

W ocenie Sądu swoim zachowaniem powód nie zerwał związku wykonywanych czynności z pracą. Podkreślić należy, że zerwanie związku z pracą następuje wówczas, gdy wypadek, mimo iż miał miejsce w czasie i miejscu pracy, wydarzył się w momencie, w którym pracownik uchylał się od pracy lub bezczynnie przebywał na terenie zakładu, bezpodstawnie odmówiwszy wykonania polecenia (wyr. TUS z 19 lipca 1973 r., I TO 965/72, OSPiKA 1975, Nr 6, poz. 129), czyli nie wykonywał czynności pracowniczych. W doktrynie prawa pracy wskazuje się, że czynności niepozostające w związku z pracą to takie czynności, " gdy pracownik przez istotę, sposób a zwłaszcza czas trwania swej czynności i sposób zachowania, daje do zrozumienia, że chce poświęcić się innym czynnościom, o celach obcych pracodawcy, niezwiązanych z zatrudnieniem" (S. Samol, (w:) D. E. Lach, S. Samol, K. Ślebzak, Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy, s. 39). Za przykład podaje się zwłaszcza udział pracownika w wywołanej przez niego bójce, samowolne opuszczenie stanowiska pracy, wykonywanie pracy w stanie nietrzeźwym, mimo niedopuszczenia pracownika do pracy, wykonywanie bez zezwolenia prac dla celów prywatnych (por. Z. Salwa, Pojęcie wypadku przy pracy, s. 21; J. Brol, Świadczenia wypadkowe, s. 341; J. Loga, Wypadek przy pracy. Pojęcie prawne, s. 108) (za: M. Gersdorf, B. Gudowska (red.), Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (w:) M. Gersdorf, B. Gudowska (red.) Społeczne ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe. Komentarz. Warszawa 2012).

W funkcjonalnym związku z pracą będą pozostawać jedynie te czynności pracownika, które zostały wyraźnie określone treścią polecenia wyznaczającego zakres obowiązków pracownika. Inne czynności, wykraczające poza zakres czynności pracownika i nie służące jego realizacji, nie będą bowiem wykonywane w interesie pracodawcy, na jego rzecz i korzyść. W ocenie Sądu zachowanie powoda poprzedzającego zdarzenie, pozostawało w sferze spraw pracowniczych. Powód przebywał w miejscu związanym z organizacją pracy, bowiem wykonywał obowiązki motorniczego tramwaju nr 10. Nie można zatem uznać, że zachowanie powoda (opuszczenie tramwaju celem zorientowania się w sytuacji na drodze) świadczyło o opuszczeniu stanowiska pracy z przyczyn nieuzasadnionych, a tym samym, że w niniejszej sprawie doszło do zerwania związku z praca.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż zdarzenie, jakiemu powód uległ w (...) było wypadkiem przy pracy w rozumieniu ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Konsekwencją powyższego było nakazanie w punkcie I sentencji wyroku stronie pozwanej (...) (...) (...) spółka z o.o. we O. sprostowanie protokołu nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, jakiemu uległ powód T. F. w dniu (...) w punkcie 7 poprzez stwierdzenie, że wypadek ten jest wypadkiem przy pracy.

W punkcie II wyroku, Sąd na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda, jako wygrywającej sprawę, zwrot poniesionych przez niego kosztów procesu, na które składała się opłata za czynności pełnomocnika. Jej wysokość została ustalona na podstawie § 9 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935) i wynosiła 480,00 zł. O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

W punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 113 u.k.s.c. w zw. z art. 98 k.p.c. Sąd nakazał pozwanemu uiszczenie na rzecz Skarbu Państwa kwoty 30,00 zł (opłata od pozwu) tytułem opłaty sądowej od której powód był zwolniony z mocy ustawy.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku