Treść orzeczenia IV P 817/24 - Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia

IV P 817/24 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Rejonowy Wrocław Śródmieście we Wrocławiu z 2025-05-28

Sygnatura akt IV P 817/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Wrocław, dnia 28 maja 2025 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Asesor Sądowy Krzysztof Trnka

Protokolant: Adriana Szczuraszyk

po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2025 roku na rozprawie we Wrocławiu

sprawy z powództwa J. Ł.

przeciwko S.

o zapłatę wynagrodzenia

I. zasądza od strony pozwanej - S. (1) - na rzecz powódki J. Ł. kwotę 19.267,05 złotych (dziewiętnastu tysięcy dwustu sześćdziesięciu siedmiu złotych i pięciu groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi:

- względem kwoty 453,54 złotych (czterystu pięćdziesięciu trzech złotych i pięćdziesięciu czterech groszy) brutto od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;

- względem kwoty 956,29 złotych (dziewięciuset pięćdziesięciu sześciu złotych i dwudziestu dziewięciu groszy) brutto od dnia 1 kwietnia 2023 roku do dnia zapłaty;

- względem kwoty 17.857,22 złotych (siedemnastu tysięcy ośmiuset pięćdziesięciu siedmiu złotych i dwudziestu dwóch groszy) brutto od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;

II. zasądza od strony pozwanej - S. (1) - na rzecz powódki J. Ł. kwotę 4.867,38 złotych (czterech tysięcy ośmiuset sześćdziesięciu siedmiu złotych i trzydziestu ośmiu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 28 lutego 2024 roku do dnia zapłaty;

III. oddala powództwo w zakresie:

-: roszczenia o zapłatę kwoty 463,26 złotych (czterystu sześćdziesięciu trzech złotych i dwudziestu sześciu groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 134,65 złotych (stu trzydziestu czterech złotych i sześćdziesięciu pięciu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 63,51 złotych (sześćdziesięciu trzech złotych i pięćdziesięciu jeden groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 18,16 złotych (osiemnastu złotych i szesnastu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 64,82 złotych (sześćdziesięciu czterech złotych i osiemdziesięciu dwóch groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 18,28 złotych (osiemnastu złotych i dwudziestu ośmiu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 67,31 złotych (sześćdziesięciu siedmiu złotych i trzydziestu jeden groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 18,32 złotych (osiemnastu złotych i trzydziestu dwóch groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych względem kwoty 1.203,78 złotych (tysiąca dwustu trzech złotych i siedemdziesięciu ośmiu groszy) od dnia 9 grudnia 2023 roku do dnia 27 lutego 2024 roku;
-: roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych względem kwoty 3.663,60 złotych (trzech tysięcy sześciuset sześćdziesięciu trzech złotych i sześćdziesięciu groszy), od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia 27 lutego 2024 roku;

IV. w pozostałym zakresie postępowanie w sprawie umarza, wobec skutecznego cofnięcia pozwu w tym zakresie;

V. dokonuje wzajemnego zniesienia kosztów procesu poniesionych przez strony;

VI. nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa;

VII. nadaje niniejszemu wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie punktu I sentencji do kwoty 17.668,19 złotych (siedemnastu tysięcy sześciuset sześćdziesięciu ośmiu złotych i dziewiętnastu groszy ) brutto.

Sygnatura akt IV P 817/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 28 lutego 2024 roku (data stempla pocztowego, k. 76) powódka J. Ł. żądała zasądzenia od strony pozwanej – S. (1):

1) kwoty 6.306,12 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za rok 2021 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty. Na kwotę tę składały się: należność główna w kwocie 4.987,88 zł oraz skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie liczone do dnia 30 stycznia 2024 r. w kwocie 1.318,24 zł.

2) kwoty 13.376,75 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za rok 2022 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty. Na kwotę tę składały się: należność główna w kwocie 12.420,69 zł oraz skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie liczone do dnia 30 stycznia 2024 r. w kwocie 2.269,11 zł.

3) kwoty 944,20 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych względem wypłaconego zaległego wynagrodzenia za rok 2023 r., liczonych do dnia 8 grudnia 2023 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty.

4) kwoty 1.557,38 zł tytułem wyrównania należnego powódce dodatkowego wynagrodzenia rocznego (trzynastej pensji) za rok 2021 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 19 lutego 2022 r. do dnia zapłaty.

5) kwoty 4.226,57 zł tytułem wyrównania należnego powódce dodatkowego wynagrodzenia rocznego (trzynastej pensji) za rok 2022 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia zapłaty.

Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu podano, że powódka jest starszym referendarzem w S. we Wrocławiu. Powódka ma przyznane wynagrodzenie w wysokości 85% wynagrodzenia zasadniczego w trzeciej stawce sędziego sądu rejonowego, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. Ponadto powódce przysługuje dodatek za wieloletnią pracę stanowiący w 2021 r. 17%, a następnie systematycznie zwiększany do 20% wynagrodzenia.

W latach 2021-2023 jej wynagrodzenie oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne było kształtowane z uwzględnieniem przepisów ustaw okołobudżetowych na te lata. Ukształtowane w ten sposób wynagrodzenie powódki było mniej korzystne niż jej wynagrodzenie obliczane bez zastosowania tych przepisów. Powódka żąda więc zasądzenia różnicy pomiędzy wynagrodzeniem obliczonym bez zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych a wynagrodzeniem rzeczywiście jej wypłaconym, a ponadto skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie. W ocenie powódki przepisy ustaw okołobudżetowych miały charakter niekonstytucyjny i należało odmówić ich zastosowania.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Strona pozwana wskazała, że przepisy ustaw okołobudżetowych stanowiły lex specialis wobec przepisów prawa o ustroju sądów powszechnych. Ustawy te cieszą się domniemaniem konstytucyjności, zaś strona pozwana, związana dyscypliną finansów publicznych, nie mogła odmówić ich zastosowania. Strona pozwana wniosła o odstąpienie od obciążenia jej kosztami procesu.

Pismem procesowym z dnia 14 czerwca 2024 roku (data prezentaty tutejszego Sądu, k. 110-111) oraz pismem procesowym z dnia 13 stycznia 2025 r. (data prezentaty tutejszego Sądu, k. 137-138), po przedłożeniu przez pozwaną szczegółowych wyliczeń wynagrodzenia powódki za sporny okres, powódka zmodyfikowała swoje roszczenie w ten sposób, że żądała zapłaty:

1) kwoty 6.827,23 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za rok 2021 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty. Na kwotę tę składały się: należność główna w kwocie 5.398,25 zł oraz skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie liczone do dnia 30 stycznia 2024 r. w kwocie 1.428,98 zł.

2) kwoty 15.541,90 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za rok 2022 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty. Na kwotę tę składały się: należność główna w kwocie 13.117,87 zł oraz skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie liczone do dnia 30 stycznia 2024 r. w kwocie 2.424,03 zł.

3) kwoty 1.203,78 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych względem wypłaconego zaległego wynagrodzenia za rok 2023 r., liczonych do dnia 8 grudnia 2023 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 9 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty.

4) kwoty 453,54 zł tytułem wyrównania należnego powódce dodatkowego wynagrodzenia rocznego (trzynastej pensji) za rok 2021 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty.

5) kwoty 956,29 zł tytułem wyrównania należnego powódce dodatkowego wynagrodzenia rocznego (trzynastej pensji) za rok 2022 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty.

W związku ze zmianą wysokości roszczenia, poprzez rozszerzenie powództwa, powódka oświadczyła, że w pełni podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz zaprzecza wszelkim twierdzeniom i zarzutom podniesionym przez pozwanego na uzasadnienie jego żądań z wyjątkiem tych, których wyraźnie nie przyznaje.

Pismem procesowym z dnia 8 października 2024 r. (data stempla pocztowego, k. 135) strona pozwana podtrzymała swoją argumentację i żądanie oddalenia powództwa, a także podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powódki co do kwoty 463,26 zł stanowiącej różnicę między wynagrodzeniem brutto powódki wypłaconym za styczeń 2021 r. a wynagrodzeniem hipotetycznie należnym za ten okres oraz co do kwoty 134,65 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od przedawnionego roszczenia od dnia 29 stycznia 2021 r. do 30 stycznia 2024 r.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 11 marca 2025 r., k. 151, strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia w odniesieniu do rozszerzonego powództwa w zakresie:

⚫: 132,46 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przedawnionego roszczenia o wynagrodzenie za styczeń 2021 roku do 30 stycznia 2024 r.;
⚫: 64,82 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za luty 2021 r. w zakresie różnicy dochodzonej pierwotnie w pozwie a kwotą dochodzoną po rozszerzeniu powództwa;
⚫: 18,53 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przedawnionego roszczenia o wynagrodzenie za luty 2021 roku do 30 stycznia 2024 r.;
⚫: 64,82 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za marzec 2021 r. w zakresie różnicy dochodzonej pierwotnie w pozwie a kwotą dochodzoną po rozszerzeniu powództwa;
⚫: 18,25 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przedawnionego roszczenia o wynagrodzenie za marzec 2021 roku do 30 stycznia 2024 r.;
⚫: 67,31 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za maj 2021 r. w zakresie różnicy dochodzonej pierwotnie w pozwie a kwotą dochodzoną po rozszerzeniu powództwa;
⚫: 18,25 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przedawnionego roszczenia o wynagrodzenie za maj 2021 roku do 30 stycznia 2024 r.

Na terminie rozprawy w dniu 19 maja 2025 roku pełnomocnik strony pozwanej zmodyfikował zarzut przedawnienia w ten sposób, że podniósł zarzut przedawnienia co do kwoty:

⚫: 134,65 złotych tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przedawnionego roszczenia o wynagrodzenie za styczeń 2021 roku do 30 stycznia 2024 r.;
⚫: 63,51 złotych tytułem wyrównania wynagrodzenia za luty 2021 r. w zakresie różnicy dochodzonej pierwotnie w pozwie a kwotą dochodzoną po rozszerzeniu powództwa;
⚫: 18,16 złotych tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przedawnionego roszczenia o wynagrodzenie za luty 2021 roku do 30 stycznia 2024 r.;

⚫: 18,28 złotych tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od przedawnionego roszczenia o wynagrodzenie za marzec 2021 roku do 30 stycznia 2024 r.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka jest starszym referendarzem w S. we Wrocławiu. W latach 2021-2023 pozwany pracodawca naliczył i wypłacił powódce wynagrodzenie i dodatkowe wynagrodzenie roczne z zastosowaniem przepisów ustaw okołobudżetowych na te lata.

Różnica pomiędzy wynagrodzeniem i dodatkowym wynagrodzeniem rocznym powódce wypłaconym w spornym okresie, a tym, które by otrzymała, gdyby pracodawca naliczał wynagrodzenie bez zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, wyniosła:

- 463,26 złotych (styczeń i luty 2021);

- 464,57 złotych (marzec 2021);

- 350,67 złotych (kwiecień 2021);

- 490,92 złotych (maj 2021);

- 466,48 złotych (czerwiec 2021);

- 367,70 złotych (lipiec 2021);

- 490,92 złotych (sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2021);

- 367,71 złotych (październik 2021).

- łącznie 5.398,25 złotych tytułem wynagrodzenia za 2021 rok.

- 453,54 złotych (dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2021 rok).

- 1.153,93 złotych (styczeń 2022);

- 943,61 złotych (luty 2022);

- 1.206,85 złotych (marzec 2022);

- 1.213,49 złotych (kwiecień, maj, lipiec i grudzień 2022);

- 1.119,35 złotych (czerwiec 2022);

- 921,64 złotych (sierpień 2022);

- 1.121,34 złotych (wrzesień 2022);

- 860,19 złotych (październik 2022);

- 937,00złotych (listopad 2022).

- łącznie 13.117,87 złotych tytułem wynagrodzenia za 2022 roku.

- 956,29 złotych (dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2022 rok).

Skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone względem powyższych kwot stanowiących różnicę pomiędzy należnym i wypłaconym wynagrodzeniem za rok 2021, liczone od dnia następnego po dniu wymagalności roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za dany miesiąc 2021 roku do dnia 30 stycznia 2024 roku, wynoszą w sumie 1.428,98 złotych.

Skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone względem powyższych kwot stanowiących różnicę pomiędzy należnym i wypłaconym wynagrodzeniem za rok 2022, liczone od dnia następnego po dniu wymagalności roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za dany miesiąc 2022 roku do dnia 30 stycznia 2024 roku, wynoszą w sumie 2.424,03 złotych.

W dniu 8 grudnia 2023 roku strona pozwana wypłaciła powódce kwotę 20.896,84 złotych tytułem wyrównania wynagrodzenia za rok 2023. Skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone względem kwot wypłaconych powódce tytułem wyrównania wynagrodzenia za rok 2023, liczone od dnia następnego po dniu wymagalności roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za dany miesiąc 2023 roku do dnia 8 grudnia 2023 roku, wynoszą w sumie 1.203,78 złotych.

dowód:

- hipotetyczne wyliczenie wynagrodzenia i odsetek, k. 89-94;

- dekrety płacowe, k. 21-24, 96-98;

- zestawienie wypłaconego wynagrodzenia, k. 27-75;

- pismo powódki z wezwaniem do zapłaty, k. 25-26;

- wykaz nieobecności powódki w pracy, k. 95.

Średnie wynagrodzenie brutto z ostatnich trzech miesięcy pracy liczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wynosi w odniesieniu do powódki 17.668,19 złotych.

dowód:

- zaświadczenie zakładu pracy o dochodach i zatrudnieniu, k. 120.

Pracownicy strony pozwanej otrzymują wynagrodzenie za pracę z dołu, do 28-go dnia każdego miesiąca (§ 38 ust. 3 regulaminu pracy pozwanej).

dowód:

- regulamin pracy strony pozwanej, k. 99-108v.

Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o dowody z dokumentów. Wobec niekwestionowania przez strony złożonych do akt dokumentów, Sąd obdarzył je przymiotem wiarygodności. Dokumenty te nie budziły wątpliwości Sądu Rejonowego.

Stosownie do art. 243(2) k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy stanowią dowody bez potrzeby wydawania odrębnych postanowień dowodowych.

Pomiędzy stronami nie zachodził spór co do faktów, a jedynie co do prawa. Nie było sporne, że powódka jest starszym referendarzem w S. we Wrocławiu, do jakiej stawki wynagrodzenia, dodatku za wysługę lat oraz dodatku funkcyjnego ma prawo, jakiej wysokości wynagrodzenie zostało jej w spornym okresie wypłacone oraz jakie wynagrodzenie hipotetycznie by jej przysługiwało, gdyby było ustalane z pominięciem przepisów ustaw okołobudżetowych.

W niniejszej sprawie nie zostały przeprowadzone dowody z przesłuchania świadków, gdyż o ich dopuszczenie nie wnosiła żadna ze stron sporu. Wniosek o przesłuchanie powódki w charakterze strony został cofnięty (k. 117). Przesłuchanie stron Sąd uznał ponadto za nieistotne dla rozstrzygnięcia, albowiem spór w niniejszej sprawie nie dotyczył okoliczności faktycznych, które były bezsporne, ale miał charakter prawny.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Zmodyfikowane powództwo zasługiwało na uwzględnienie w znacznej części, zaś w zakresie, w jakim powódka cofnęła pozew, postępowanie w sprawie należało umorzyć.

Pozwem w ostatecznie zmodyfikowanej postaci powódka wnosiła o zasądzenie:

Natomiast strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości.

Osią sporu w niniejszym postępowaniu było zagadnienie prawne dotyczące zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ingerencji ustawodawcy za pomocą tzw. ustaw okołobudżetowych w ustanowiony w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej również jako: p.u.s.p.) sposób kształtowania wynagrodzeń referendarzy sądowych, które są uzależnione od wysokości wynagrodzeń sędziów.

Zgodnie z art. 151b § 1 p.u.s.p., wynagrodzenie zasadnicze referendarza sądowego wynosi 75% wynagrodzenia zasadniczego w stawce pierwszej sędziego sądu rejonowego, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. Po siedmiu latach pracy na stanowisku referendarza sądowego wynagrodzenie zasadnicze podwyższa się do wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu rejonowego w stawce drugiej, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego, a po dalszych siedmiu latach pracy - do wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu rejonowego w stawce trzeciej, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. Jeśli natomiast chodzi o wynagrodzenie starszego referendarza sądowego, to zgodnie z § 2 omawianego przepisu, wynagrodzenie zasadnicze starszego referendarza sądowego wynosi 85% wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu rejonowego w stawce drugiej, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. Po siedmiu latach pracy na stanowisku starszego referendarza sądowego wynagrodzenie zasadnicze podwyższa się do wysokości 85% wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu rejonowego w stawce trzeciej, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. Jednocześnie, należy podkreślić, że poza wynagrodzeniem zasadniczym referendarzowi przysługuje dodatek za długoletnią pracę, o którym mowa w art. 91 § 7, oraz gratyfikacja jubileuszowa, na zasadach określonych w art. 92 § 3-6, a także jednorazowa odprawa w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, na zasadach określonych w przepisach o pracownikach sądów i prokuratury (art. 151b § 2b p.u.s.p.).

Sędziowie są jedyną grupą zawodową, której wynagrodzenie reguluje bezpośrednio Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Według bowiem art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków, przy czym wyżej wskazana norma konstytucyjna została uszczegółowiona w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Zgodnie z art. 91 § 1 ww. ustawy, wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione funkcje. Istotny zaś w zakresie przedmiotowego sporu pozostaje art. 91 § 1c ww. ustawy, który wskazuje, że podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z zastrzeżeniem § 1d. Zaś art. 91 § 1d p.u.s.p. stanowi, że jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1c, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości.

Wedle treści art. 91 § 2 p.u.s.p. wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § 1c. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. Artykuł 91 § 6 p.u.s.p. stanowi natomiast, że w związku z pełnioną funkcją sędziemu przysługuje dodatek funkcyjny. Wedle § 7 owego artykułu wynagrodzenie sędziów różnicuje ponadto dodatek za długoletnią pracę, wynoszący, począwszy od szóstego roku pracy, 5% wynagrodzenia zasadniczego i wzrastający po każdym roku o 1%, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie, uwzględniając wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy.

Wskazać należy, że funkcjonujące aktualnie zasady kształtowania wynagrodzeń sędziów są następstwem wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Ich istotę sprowadzić można do iloczynu przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedzającego i stosownego mnożnika. Wcześniej był to podlegający waloryzacji iloczyn kwoty bazowej i owego mnożnika. W nowej koncepcji ustawodawca przyjął więc nie waloryzację, lecz koncepcję progresywnego wynagrodzenia. Co ważne, celem tych przepisów było uniezależnienie wysokości świadczeń od wahań koniunktury gospodarczej, w tym przejściowych trudności finansowych kraju, a także odniesienie wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika i uniezależnienie procesu ich ustalania od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej.

Od początku 2021 r. ustawodawca postępował w sprzeczności z zasadami kształtowania wysokości wynagrodzeń sędziów określonymi w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Pierwsze odstępstwo stanowiło unormowanie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (zwana dalej także: ustawą okołobudżetową na rok 2021), w którym podano, że w roku 2021 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 r. wynosiło 4.839,24 zł (komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 sierpnia 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2019 r.), podczas gdy w drugim kwartale 2020 r. było to 5.024,48 zł (komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 sierpnia 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 r.).

W kolejnych latach ustawodawca również odchodził od zasady wskazanej w art. 91 § 1c p.u.s.p. I tak, w świetle treści art. 8 ust. 1 ustawy dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (zwanej dalej także: ustawą okołobudżetową na rok 2022), w roku 2022 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 r. ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zgodnie zaś z ust. 2 omawianego przepisu podstawę, o której mowa w ust. 1, zwiększa się o kwotę 26,00 zł. Należy przy tym zauważyć, że stało się tak, gdy przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2021 r. wyniosło 5.504,52 zł (komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2021 r.).

Również w roku 2023 ustawodawca odstąpił od metody obliczania wynagrodzeń sędziowskich określonej w p.u.s.p. W ustawie z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r. (zwanej dalej także ustawą okołobudżetową na rok 2023), ustawodawca wskazał w art. 8 ust. 1, że w 2023 r. podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, stanowi kwota w wysokości 5.444,42 zł. Stało się tak w sytuacji, kiedy wartość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w drugim kwartale 2022 r. wynosiła 6.156,25 zł (komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2022 r.).

Analizując powyższe należy wyprowadzić wniosek, że istnieje sprzeczność ustawowej regulacji z art. 91 § 1c p.u.s.p. z ustawami okołobudżetowymi, dotyczącymi realizacji ustawy budżetowej na lata 2021 i 2022. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że ustawodawca wprowadzając odstępstwa od zasady kształtowania wynagrodzeń sędziowskich w oparciu o przeciętne wynagrodzenie z drugiego kwartału roku poprzedzającego, nie zawiesił mocy obowiązującej przepisu 91 § 1c p.u.s.p., nie uchylił go, ani nie dokonał jego zmiany. W systemie prawa obowiązywały zatem we wskazanych latach dwie normy prawne, które odmiennie kształtowały wysokość przeciętnego wynagrodzenia, stanowiącego podstawę ustalenia wynagrodzenia sędziego.

Bez wątpienia w sytuacji obiekcji dotyczących mocy obowiązującej przepisów o sprzecznej treści, a zawartych w aktach prawnych wydanych w różnym czasie i w sytuacji, kiedy to przepisy późniejsze nie uchylają wcześniejszych, należy przyznać prymat przepisowi późniejszemu - lex posteriori derogat legi priori (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r., sygn. akt I PZP 12/03; wyrok z dnia 12 kwietnia 1994 r., sygn. akt I PRN 12/94; wyrok z dnia 21 czerwca 1994 r., sygn. akt I PRN 38/94). Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że sąd pozbawiony jest prawa do oceny, czy „nowe” regulacje pozostają w zgodności z normami rangi konstytucyjnej.

Aktualnie w doktrynie i orzecznictwie nie ma zasadniczo wątpliwości co do tego, że sąd powszechny może odmówić zastosowania określonego przepisu, jeśli uzna go za niezgodny z Konstytucją. Zwraca się przy tym uwagę, że orzekanie o zgodności ustaw z Konstytucją (art. 188 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) nie jest tożsame z oceną konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w konkretnej sprawie przez sąd orzekający. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt III ZP 12/01). Przedmiotem orzekania sądu jest indywidualny stosunek społeczny, a Trybunał Konstytucyjny orzeka o prawie. Wykonując władzę sądowniczą (art. 10 ust. 2 Konstytucji) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji), zaś Trybunał orzekając o zgodności ustaw z Konstytucją, wykonuje bardziej władzę ustawodawczą (ustawodawcy negatywnego) niż sądowniczą, mimo że art. 10 ust. 2 Konstytucji zalicza go do władzy sądowniczej (uchwała SN z 17 listopada 2022 r., sygn. akt III PZP 2/21, OSNP 2023, nr 3, poz. 25.).

Uznanie więc, że sądy powszechne nie są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją, a w konsekwencji do zajmowania stanowiska w kwestii ich zgodności, jak też niezgodności z ustawą zasadniczą, jest wyraźnie sprzeczne z art. 8 ust. 2 Konstytucji. Praktyka odmawiania stosowania przez sądy ustaw, które są zdaniem sądów niekonstytucyjne, wynika bowiem z zasady nadrzędności Konstytucji wyrażonej w art. 8 ust. 1 i nakazu bezpośredniego jej stosowania, wyrażonego w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP (uchwała SN z 17 listopada 2022 r., sygn. akt III PZP 2/21). Podkreślić przy tym należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

Powyższa sytuacja, a odnosząca się do niekonstytucyjności przepisów, wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie.

Odnosząc się więc do zarzutów podnoszonych przez powódkę, a dotyczących niekonstytucyjności przytoczonych wyżej przepisów, tj. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 wskazać należy, że Sąd w niniejszym składzie uznał, że ww. przepis art. 12 ust. 1 ustawy okołobudżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 są niezgodne z art. 178 ust. 2, art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem niniejszego składu Sądu istotne pozostaje odniesienie się w zakresie niekonstytucyjności ww. przepisów ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022 do poglądów wyrażonych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

W pierwszym rzędzie należy przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt K 1/12, w którym Trybunał w uzasadnieniu podał, że norma art. 178 ust. 2 Konstytucji „wyznacza, chociaż w sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę przy ustalaniu ustawowych zasad wynagradzania sędziów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Norma ta stanowi szczególną gwarancję ochrony wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, co ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania. Artykuł 178 ust. 2 Konstytucji RP jest przy tym nie tyle gwarancją wynagrodzenia sędziego, jako sui generis pracownika, ile elementem ustroju sądownictwa - istotną materialną gwarancją niezawisłości sędziego. Nie jest bowiem przypadkiem, że unormowanie to znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie postanowienia ustanawiającego zasadę niezawisłości sędziów (art. 178 ust. 1 Konstytucji)”.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu owego wyroku wskazał również, że najważniejszym aspektem wynagrodzenia godnego urzędu sędziego jest, by sposób ustalania jego wysokości był oparty na obiektywnych, wymiernych przesłankach i działał z mocy samej ustawy - niejako „automatycznie”, bez potrzeby podejmowania w tej sprawie ocennych decyzji, które mogłyby być instrumentem nacisku na sędziów. Istotna jest, oczywiście, także sama wysokość wynagrodzenia, które powinno zapewniać bezpieczeństwo finansowe sędziemu i jego rodzinie, rekompensować rygorystyczne ograniczenia w podejmowaniu innej działalności zarobkowej oraz sprzyjać budowaniu prestiżu urzędu sędziego. Zdaniem Trybunału, wynagrodzenie to powinno być znacząco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w kraju.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt K 1/12 podał także, że „problematyka wynagradzania sędziów ma istotne znaczenie dla ich statusu. Powszechnie uznaje się, że odpowiednio wysokie wynagrodzenie jest jedną z gwarancji sędziowskiej niezawisłości, ponieważ pozwala ono sędziemu swobodnie pełnić urząd bez troski o byt materialny własny i rodziny”.

Wskazać trzeba, że w uzasadnieniu ww. wyroku określono również nieprzekraczalne „warunki brzegowe”, a więc granice wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków, wskazując, że: wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość - zarówno wobec całej tej grupy zawodowej - ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów, co do których niedopuszczalne jest uzależnianie jego wysokości od indywidualnej oceny ich pracy; wysokość wynagrodzenia sędziego, w tym rozpoczynającego karierę w zawodzie sędziowskim sędziego sądu rejonowego, powinna znacząco przewyższać wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej; wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej; w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej - niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej - chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami; niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenie konstytucyjnego limitu zadłużenia).

Jednocześnie należy zauważyć, że do rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 1/23) zostały skierowane przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Krajową Radę Sądownictwa wnioski o zbadanie zgodności art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 z określonymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trzeba przy tym podkreślić, że ww. wnioski nie dotyczyły lat 2021 i 2022. Pozostaje bowiem poza sporem, że ustawy okołobudżetowe na ww. lata już nie obowiązują oraz że nie zostały w terminie zaskarżone przez uprawnione podmioty. Z uwagi na powyższe, wydanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie ich zgodności z Konstytucją nie jest już możliwe. W tej sytuacji, jak już wyżej podano, jedyną drogą na zapewnienie ochrony konstytucyjnych wolności i praw strony postępowania jest zbadanie ww. ustaw przez sąd powszechny.

Przechodząc więc do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., wydanego w sprawie o sygn. akt K 1/23 wskazać należy, że Trybunał orzekł m.in., że art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także iż art. 7 ww. ustawy jest niezgodny z art. 195 ust. 2 Konstytucji. Odnosząc się do skutków niniejszego wyroku, Trybunał stwierdził, że w sferze stosowania prawa niniejszy wyrok ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych zarówno przed, jak i po jego wejściu w życie. W treści uzasadnienia ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny przeanalizował zasady wynagradzania sędziów. Istotą problemu konstytucyjnego w sprawie było przede wszystkim stwierdzenie, czy zasady ustalania wynagrodzeń sędziów przyjęte w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. zapewniają sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2023 r., sygn. akt K 1/23).

Trybunał Konstytucyjny odwołał się do własnego (przytoczonego już wyżej) wyroku z 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt K 1/12 podając, że kluczowa dla istoty sprawy jest analiza każdego z wymienionych warunków („warunki brzegowe”) w odniesieniu do przedmiotu kontroli. Wskazał, że zasady wynagradzania sędziów sformułowane w ustawie okołobudżetowej na 2023 r. muszą spełniać wszystkie warunki brzegowe, by stwierdzić o ich konstytucyjności. Trybunał podkreślił, że już sama analiza przepisów kształtujących sposób wynagradzania sędziów w latach 2021-2023 pozwala stwierdzić, że w każdym z ostatnich trzech lat budżetowych ustawodawca przyjął inną koncepcję co do konstrukcji tego mechanizmu. Wskazał nadto, że każda z modyfikacji zasad wynagradzania sędziów na mocy ustawy okołobudżetowej miała w istocie rzeczy charakter tymczasowy, ponieważ co do zasady podstawa zasadniczych wynagrodzeń sędziowskich ustalana jest na podstawie przepisów p.u.s.p, u.SN oraz u.s.TK. Tymczasem, od przeszło trzech lat, reguła ta była „tymczasowo” modyfikowana, za każdym razem w inny sposób. Taki stan rzeczy sprawia, że poddać można w wątpliwość sens istnienia norm regulujących podstawę zasadniczego wynagrodzenia sędziów w wyżej wspomnianych ustawach. Stosowanie jednorocznych rozwiązań tymczasowych w perspektywie wieloletniej, dodatkowo o zmiennym charakterze, sprawia, że nie został spełniony pierwszy warunek brzegowy (kształtowanie wynagrodzeń w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość). Wynagrodzenia sędziów w ostatnich latach kształtowane są przez ustawodawcę w sposób całkowicie uznaniowy - zarówno co do konstrukcji mechanizmu wynagradzania, jak i tempa wzrostu płac. Dodał, że taka praktyka nie zapewnia konstytucyjnej ochrony wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego oraz zakresowi jego obowiązków. Sędziowie nie mogą w żaden sposób przewidzieć, jak będzie kształtować się ich wynagrodzenie.

Przywołane wyżej rozważania prowadzą do wniosku, że odstąpienie przez ustawodawcę w latach 2021-2023 od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów jest nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi wyrażonymi w art. 178 ust. 2 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaznaczyć trzeba, że wprowadzone regulacje naruszają również wynikającą z istoty demokratycznego państwa prawnego zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego prawa oraz zasadę ochrony praw słusznie nabytych, a więc naruszają art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Już usytuowanie tej klauzuli w normach konstytucyjnych nakazuje jej przyznać wysoki prymat i miejsce. Państwo nie powinno tworzyć prawa w sposób zaskakujący jego adresatów, tworzący dla nich sytuację niepewności.

Zagwarantowanie sędziom wynagrodzenia o odpowiedniej wysokości musi być ponadto rozpatrywane w kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ stanowi gwarancję interesu publicznego, wyrażającego się w zapewnieniu każdemu prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Zdaniem niniejszego składu Sądu, wskazane przez Trybunał Konstytucyjny kryteria nie straciły swojej aktualności i winny być wzięte pod uwagę przy ocenie przyczyn przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań stanowiących odstępstwo od zasady ustalania wynagrodzeń sędziowskich wyrażonej w art. 91 § 1c p.u.s.p.

Należy podkreślić, że ustawodawca w uzasadnieniu ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022 nie powołał zasadnych argumentów przemawiających za koniecznością odstępstwa od ustrojowej zasady regulacji wynagrodzeń sędziów zawartej w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. W uzasadnieniu projektu każdej z wyżej wymienionych ustaw okołobudżetowych ustanawiających odstępstwa od mechanizmu wskazanego w ww. art. 91 § 1c ustawodawca ograniczył się do kilku lakonicznych zdań, odnoszących się w sposób ogólny do stanu budżetu państwa oraz ogólnej sytuacji geopolitycznej i ekonomicznej w Polsce oraz na świecie (np. pandemia, wojna, inflacja). W żadnym z uzasadnień do projektów omawianych ustaw nie zawarto konkretnych wyliczeń i danych wskazujących na to, że sytuacja budżetowa jest tak zła, że ustawodawca nie miał innego wyjścia niż zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich. W ustawach okołobudżetowych nie ma zatem ani jednego argumentu za tym, że zaistniały obiektywne, sprawdzalne okoliczności na tyle ważkie dla stanu budżetu, że konieczne stało się podjęcie kroków stanowiących naruszenie gwarancji niezawisłości sędziowskiej.

Istotne pozostaje również, że mimo powoływania się na trudności budżetowe związane z epidemią COVID-19 państwo w 2021 r. wypłaciło emerytom i rencistom trzynastą i czternastą emeryturę, przy czym w 2021 r. z tego tytułu poniesiono wydatki w wysokości 25 miliardów złotych (niezależnie od ustawowej waloryzacji tych świadczeń). W 2021 r. weszły również w życie liczne ustawy (przykładowo: ustawa z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw, która zmieniła ustawę z 21 listopada 2021 r. o pracownikach samorządowych; ustawa nowelizująca i nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych, które weszły w życie 1 listopada 2021 r.), które doprowadziły do wzrostu wynagrodzeń osób pełniących kierownicze stanowiska państwowe, w tym m.in. posłów, senatorów i Prezydenta RP, w związku z późniejszą zmianą tych ustaw doszło także m.in do podwyższenia wynagrodzeń radnych.

Jednocześnie, w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej wskazano, że budżet państwa na rok 2022 uwzględnia m.in. zwiększenie funduszu wynagrodzeń osobowych dla pracowników państwowej sfery budżetowej.

Zaznaczyć trzeba, w kontekście powyższego, że niedopuszczalne jest wybiórcze przerzucanie skutków niewydolności systemu finansów państwa na pewne grupy pracowników sfery budżetowej, zwłaszcza gdy jednocześnie inne grupy zawodowe nie zostały owym „zamrożeniem” dotknięte, a nawet zagwarantowano im istotny wzrost wynagrodzeń.

Kwestię wynagrodzeń sędziowskich należy analizować również przy uwzględnieniu ogólnego kontekstu, a mianowicie, iż po pierwszym ich „zamrożeniu” w roku 2021, nastąpiły kolejne ,,zamrożenia” pensji sędziów w latach 2022-2023. W takiej perspektywie „zamrożenie’” w roku 2021 nie miało charakteru incydentalnego, lecz było początkiem sprzecznego z Konstytucją mechanizmu odchodzenia od regulacji ustrojowej zawartej w art. 91 § 1c ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Istotne jest, że gdyby zamrożenie miało charakter jednorazowy i dotyczyło tylko roku 2021, to wówczas można byłoby jeszcze rozważać jego zasadność (abstrahując od niespełnienia warunków brzegowych wskazanych w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2012 r.). Jeżeli jednak jest ono elementem długotrwałego procesu i stanowi arbitralną i całkowicie dowolną decyzję władzy ustawodawczej, to należy przyjąć, że żadne argumenty nie przemawiają na jego korzyść. Co ważne, w podobnym tonie wypowiedział się na ten temat Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2023 r., o czym była mowa wyżej.

Podsumowując, w ocenie Sądu, dwukrotne odstąpienie przez ustawodawcę w latach 2021-2022 od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów jest nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi wyrażonymi w art. 178 ust. 2 i art. 2 Konstytucji. Podkreślenia przy tym wymaga, że Konstytucja w art. 178 ust. 2 gwarantuje sędziom prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Wzorzec ten ustanawia szczególną ochronę wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, a w konsekwencji ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania (wyrok TK z 4 października 2000 r., sygn. akt P 8/00). Zapewnienie warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadających godności urzędu i zakresowi obowiązków sędziów stanowi materialną gwarancję zasady niezawisłości (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Jednocześnie, w ocenie Sądu nie zachodzą żadne okoliczności zezwalające ustawodawcy na modyfikację zasady określania wynagrodzeń sędziów za pomocą regulacji ustaw okołobudżetowych. Ustawodawca nie wyjaśnił zasadniczo powodów ingerencji w zasadę określoną w 91 § 1c p.u.s.p., a nadto nie zostały spełnione przesłanki brzegowe uprawniające do zamrożenia wynagrodzeń sędziowskich, które to przesłanki wskazano w przywoływanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 r.

Dodatkowo wskazać należy, że wątpliwości budzi zgodność z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 z przepisami art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej z 7 lutego 1992 r. i z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej jako: KPP).

Przepis art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE kreuje obowiązek ustanowienia przez państwa członkowskie „środków” niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej. W celu jej realizacji istotne jest zapewnienie obywatelowi dostępu do „niezawisłego” sądu w rozumieniu art. 47 akapit drugi KPP. Jak wskazuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojęcie „niezawisłości” oznacza między innymi, że sąd wypełnia swe zadania w pełni autonomicznie, nie podlegając żadnej hierarchii służbowej, ani nie będąc podporządkowanym komukolwiek i nie otrzymując nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła, oraz że jest on w ten sposób chroniony przed ingerencją i naciskami zewnętrznymi mogącymi zagrozić niezależności osądu jego członków i wpływać na ich rozstrzygnięcia (wyrok z dnia 19 września 2006 r., Wilson, sygn. akt C 506/04, EU:C:2006:587, pkt 51, a także z dnia 16 lutego 2017 r., Margarit Panicello, sygn. akt C-503/15, EU:C:2017:126, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). TSUE wskazuje przy tym, że nieodłączną gwarancję niezawisłości sędziowskiej stanowi (obok nieusuwalności sędziów) poziom wynagrodzenia odpowiadający wadze wykonywanych przez nich zadań (wyrok z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt C-506/04, pkt 51, z 27 lutego 2018 r., sygn. akt C-64/16, pkt 45; z 24 czerwca 2019 r., sygn. akt C-619/18, ECLI:EU:C:2019:531, pkt 75).

W kontekście przedmiotowej sprawy należy przytoczyć wyrok z dnia 27 lutego 2018 r. wydany w sprawie C-64/16, w którym TSUE stwierdził, że zamrożenie wynagrodzeń sędziów nie godzi w zasadę niezawisłości sędziowskiej (w rozumieniu art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE) w sytuacji, gdy owo zamrożenie dotyczy nie tylko sędziów (a więc wybranej grupy zawodowej), „ale - szerzej (obejmuje) - różne osoby zajmujące funkcje publiczne i osoby wykonujące zadania w sektorze publicznym, w tym przedstawicieli władz ustawodawczej, wykonawczej” i jednocześnie jest ono podyktowane koniecznością „likwidacji nadmiernego deficytu budżetowego państwa”.

Przenosząc powyższe rozważania na realia rozpatrywanej sprawy zmiana wynagrodzeń sędziowskich w spornym okresie miała odmienny charakter, pominięto bowiem przedstawicieli władz ustawodawczej i wykonawczej, którym nie tylko nie zamrożono wzrostu uposażeń, ale przeciwnie – istotnie polepszono ich dotychczasowe warunki płacowe, o czym była mowa wyżej.

Mając zaś na względzie, że zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich mocą z art. 12 ust. 1 ustawy okołobudżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy okołobudżetowej na rok 2022 r. nie spełnia standardów wynikających z ww. wyroku TSUE, to należy przyjąć, iż powyższe uchybia zasadzie niezawisłości sędziowskiej, o której mowa w art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE.

Przy czym na marginesie należy stwierdzić, że nawet gdyby uznać, że kwestionowane przepisy ustaw okołobudżetowych nie były niezgodne z prawem unijnym, to i tak nie oznaczałoby, że były zgodne z Konstytucją RP. Określony przepis rangi ustawowej może być niezgodny z Konstytucją RP lecz zgodny z prawem unijnym i vice versa.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Z nakazu równego traktowania wynika zakaz wprowadzania zróżnicowań o nieuzasadnionym charakterze. Skoro ustawodawca zdecydował się na modyfikacje wynagrodzeń płac sędziów (a co za tym idzie, referendarzy sądowych i prokuratorów) zdaniem Sądu analogiczne rozwiązania powinny dotyczyć władzy ustawodawczej i wykonawczej, w przeciwnym wypadku dochodzi do dyskryminacji i naruszenia zasady równego traktowania podmiotów podobnych. Każde odstępstwo od zasady równego traktowania powinno znajdować swoje uzasadnienie w odpowiedniej argumentacji natury konstytucyjnej. Z kolei dyskryminacja oznacza nienadające się do zaakceptowania tworzenie różnych norm prawnych dla podmiotów prawa, które powinny być zaliczone do tej samej klasy (kategorii), albo nierówne traktowanie podobnych podmiotów prawa w indywidualnych przypadkach, gdy zróżnicowanie nie znajduje podstaw w normach prawnych. Co więcej, ingerencja ustawodawcy może jednak nastąpić tylko wówczas, gdy przemawiają za tym szczególnie istotne wartości konstytucyjne. Do takich zalicza TK m.in. konieczność ochrony równowagi budżetowej (wyroki TK z dnia: 20 stycznia 2010 r., sygn. akt K 6/09; z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt K 1/12). W analizowanym przypadku ustawodawca odchodzi od ukształtowanych zasad ustalania płac referendarzy sądowych, by podnosić uposażenia innym grupom lub przyznawać dodatkowe świadczenia innym osobom. Ponadto prawodawca z wyjątku uczynił regułę, gdyż ustawowe obniżenie wynagrodzenia zarówno sędziów, jak i referendarzy sądowych nastąpiło w trzech kolejnych latach. Okoliczność ta podkreśla wprowadzenie stałej, niczym niepopartej praktyki zamrażania wynagrodzeń sędziowskich i referendarskich, której nie można uznać za incydentalną.

W ocenie Sądu Rejonowego kwestionowane przez powoda przepisy ustaw okołobudżetowych na lata 2021 i 2022 naruszają wynikającą z istoty demokratycznego państwa prawnego zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego prawa oraz zasadę ochrony praw słusznie nabytych, a więc naruszają art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Usytuowanie tej klauzuli w normach konstytucyjnych nakazuje jej przyznać wysoki prymat i miejsce.

Zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa ma podstawowe znaczenie dla normatywnej treści klauzuli państwa prawnego i stanowi podstawę obowiązywania innych zasad konstytucyjnych. Zasada zaufania uznana została za fundament państwa prawnego. Według Trybunału Konstytucyjnego zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, nazywana także zasadą lojalności państwa względem obywateli, jest jedną z najważniejszych zasad pochodnych, wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego (wyrok TK z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt K 4/99). Wykazuje ona pewne podobieństwo do znanej z prawa prywatnego i prawa międzynarodowego zasady dotrzymywania umów, a równocześnie w ustrojach demokratycznych stanowi wykładnik roli państwa i oparcie dla wszystkich stosunków między nim a obywatelami (M. Wyrzykowski, Uwaga do art. 1, s. 35; wyrok TK z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt K 2/08, OTK-A 2008, Nr 9, poz. 157).

W dotychczasowym orzecznictwie TK ugruntowane zostało stanowisko, iż art. 2 Konstytucji obejmuje również zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Jest ona - jak podkreślano we wcześniejszych orzeczeniach - oczywistą cechą demokratycznego państwa prawnego, bowiem demokratyczne państwo prawne oznacza państwo, w którym chroni się zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta oznacza przede wszystkim konieczność ochrony i respektowania praw słusznie nabytych i ochrony interesów w toku (orzeczenie TK z dnia 2 marca 1993 r., sygn. akt K 9/92, OTK 1993, Nr 1, poz. 6), ale obejmuje jednocześnie zakaz tworzenia przez ustawodawcę takich konstrukcji normatywnych, które są niewykonalne, stanowią złudzenie prawa i w konsekwencji jedynie pozór ochrony tych interesów majątkowych, które są funkcjonalnie związane z treścią ustanowionego prawa podmiotowego (wyrok z dnia 19 grudnia 2002 r., sygn. akt K 33/02, OTK-A 2002, Nr 7, poz. 97). Ingerencja ustawodawcy może jednak nastąpić tylko wówczas, gdy przemawiają za tym szczególnie istotne wartości konstytucyjne. Do takich zalicza TK m.in. konieczność ochrony równowagi budżetowej (wyroki TK z: 20 stycznia 2010 r., sygn. akt K 6/09; z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt K 1/12), a której to przesłanki zabrakło w przypadku kształtowania wynagrodzeń sędziowskich oraz referendarskich w sposób odmienny od reguł przyjętych w ustawach w spornym okresie.

Oceniając zatem kwestionowane przez powoda przepisy ustaw okołobudżetowych przez pryzmat zgodności z Konstytucją, Sąd Rejonowy staje na stanowisku, iż przepisy te pozostają sprzeczne z ustawą zasadniczą, a to z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i zasadna staje się odmowa zastosowania ww. unormowań. Sąd jednocześnie z całą mocą podkreśla, iż odmowa zastosowania w sprawie przepisu niezgodnego z konstytucją jest nie tylko prawem ale i obowiązkiem Sądu. Zapatrywanie pozwanego, iż Sąd powinien zastosować przepis ustawy późniejszej byłoby słuszne, gdyby obie regulacje były zgodne z konstytucją.

O niekonstytucyjnym charakterze kwestionowanego przepisu świadczy to, że pozornie tymczasowe odstępstwo od mechanizmu obliczania wynagrodzeń referendarskich było stosowane przez trzy lata pod rząd, że „zamrożenie” wzrostu wynagrodzeń nie dotyczyło solidarnie wszystkich grup zawodowych w sferze budżetowej, lecz dotknęło przede wszystkim sędziów i referendarzy sądowych, że nie zachodziła sytuacja realnego zagrożenia finansów publicznych oraz że nowy, „tymczasowy” mechanizm obliczania wynagrodzeń miał charakter arbitralny, zaskakujący dla adresatów normy prawnej.

Biorąc pod uwagę, że wynagrodzenia referendarzy sądowych zostały ustawą powiązane z wynagrodzeniami sędziów, nie sposób uznać, że kwestionowana regulacja miała niekonstytucyjny charakter wobec sędziów, lecz konstytucyjny wobec referendarzy sądowych. Pogląd taki byłby wewnętrznie sprzeczny, a jego skutki miałyby charakter dyskryminujący.

Zmodyfikowane roszczenie powódki należało uwzględnić w znacznej części i dlatego też w punkcie I sentencji wyroku Sąd zasądził od strony pozwanej S. (1) na rzecz powódki J. Ł. kwotę 19.267,05 złotych (dziewiętnastu tysięcy dwustu sześćdziesięciu siedmiu złotych i pięciu groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi:

: względem kwoty 453,54 złotych (czterystu pięćdziesięciu trzech złotych i pięćdziesięciu czterech groszy) brutto od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty;
: względem kwoty 956,29 złotych (dziewięciuset pięćdziesięciu sześciu złotych i dwudziestu dziewięciu groszy) brutto od dnia 1 kwietnia 2023 roku do dnia zapłaty;
: względem kwoty 17.857,22 złotych (siedemnastu tysięcy ośmiuset pięćdziesięciu siedmiu złotych i dwudziestu dwóch groszy) brutto od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty.

Kwota żądana przez powódkę tytułem wyrównania wynagrodzenia za lata 2021 i 2022 i wyrównania dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2021-2022 była zgodna z hipotetycznymi obliczeniami strony pozwanej, których prawidłowość powódka uznała i które Sąd Rejonowy uznał za miarodajne. Powództwo zostało uwzględnione w całości co do roszczenia powódki o wyrównanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2021 i 2022 oraz co do wyrównania wynagrodzenia za okres od czerwca 2021 roku do grudnia 2022 roku, gdyż było zasadne i niesporne co do wysokości . Natomiast w zakresie roszczenia o wyrównanie wynagrodzenia za styczeń 2021 roku powództwo zostało oddalone, zaś co do roszczenia o wyrównanie wynagrodzenia za okres od lutego do maja 2021 roku częściowo oddalone, wobec skutecznie podniesionego zarzutu przedawnienia , o czym szerzej poniżej.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono po myśli art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

Sąd nie podzielił stanowiska strony pozwanej, że pozwana nie powinna być obciążana ustawowymi odsetkami za opóźnienie od wskazanych w pozwie poszczególnych kwot, albowiem nie ponosi odpowiedzialności za zaistniałą sytuację. Należy bowiem zauważyć, że strona pozwana była zobowiązana wypłacić powódce wynagrodzenie w uzgodnionym terminie w prawidłowej wysokości, zaś w związku z opóźnieniem w tej wypłacie powodowi należne są odsetki ustawowe za opóźnienie. Sąd zaznacza, że zgodnie z brzmieniem art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Tym samym brak winy strony pozwanej w niewypłaceniu powodowi wynagrodzenia według przepisów nie ma wpływu na zasądzenie odsetek za opóźnienie.

Odsetki były liczone w każdym przypadku od dnia następnego po dniu wymagalności roszczenia (w przypadku roszczenia o DWR za lata 2021 i 2022 odpowiednio od dni 1 kwietnia 2022 i 2023 roku, gdyż pracodawca wypłaca DWR do dnia 31 marca następnego roku, w myśl art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej; w przypadku roszczenia o wyrównanie wynagrodzenia był to co do zasady, biorąc pod uwagę regulację zawartą w regulaminie pracy strony pozwanej, 29-ty dzień danego miesiąca, gdyż termin wypłaty przypada na 28-my dzień miesiąca, jednakże z opisanymi niżej wyjątkami, kiedy to 28-my przypadał w sobotę lub niedzielę, co przesuwało termin płatności o dzień lub dwa wstecz, powodując, że strona pozwana popadała za tamte miesiące w zwłokę już od 28-go lub 27-go dnia miesiąca).

Strona pozwana pozostawała w zwłoce co do roszczeń powódki o wyrównanie wynagrodzenia za poszczególne miesiące roku 2021 co do zasady od 29-go dnia danego miesiąca, z wyjątkiem sierpnia, kiedy był to dzień 28-my oraz lutego, marca i listopada, kiedy był to 27-my, z uwagi na to, że 28-my dzień tych miesięcy przypadał w dzień wolny od pracy – w sierpniu w sobotę, w lutym, marcu i listopadzie w niedzielę.

Strona pozwana pozostawała w zwłoce co do roszczeń powódki o wyrównanie wynagrodzenia za poszczególne miesiące roku 2022 co do zasady od 29-go dnia danego miesiąca, z wyjątkiem maja, kiedy był to dzień 28-my oraz sierpnia, kiedy był to 27-my, z uwagi na to, że 28-my dzień tych miesięcy przypadał w dzień wolny od pracy – w maju w sobotę, w sierpniu w niedzielę oraz z wyjątkiem lutego, kiedy to następny dzień po wymagalności przypadał na 1-go marca, gdyż luty w tamtym roku miał tylko 28 dni.

W myśl art. 85 § 3 k.p. jeżeli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym. Stosowania powyższego przepisu nie można wyłączyć regulaminem pracy.

Niewątpliwie, na dzień 31 stycznia 2024 roku strona pozwana w dalszym ciągu pozostawała w zwłoce co do niewypłaconych części wynagrodzenia za lata 2021 i 2022 , więc dopuszczalne było zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od tej daty względem kwot zasądzonych tytułem wyrównania wynagrodzenia za lata 2021 i 2022. Natomiast od kwot zasądzonych tytułem wyrównania DWR za lata 2021 i 2023 zasądzono odsetki odpowiednio od dni 1 kwietnia 2022 i 2023 roku , co jest zgodne z treścią powołanych wyżej przepisów ustawowych. Należy podkreślić, że powódka nie żądała w niniejszej sprawie skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych względem kwot żądanych tytułem wyrównania DWR za lata 2021 i 2022, pomimo że pozwana przedstawiła stosowne obliczenia. A zatem zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie względem wyrównania DWR od 1 kwietnia 2022 i 2023 roku było dopuszczalne, gdyż odsetki te nie były uwzględnione w żądanych przez powódkę skapitalizowanych odsetkach za opóźnienie.

W punkcie II wyroku Sąd zasądził od strony pozwanej - S. (1) - na rzecz powódki J. Ł. kwotę 4.867,38 złotych (czterech tysięcy ośmiuset sześćdziesięciu siedmiu złotych i trzydziestu ośmiu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 28 lutego 2024 roku do dnia zapłaty.

Prawo powódki do żądania skapitalizowanych odsetek również wynikało z art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

Skoro strona pozwana popadła w zwłokę co do kwot żądanych tytułem wyrównania wynagrodzenia za lata 2021-2022, to tym bardziej popadła w zwłokę co do kwot wypłaconych tytułem wyrównania wynagrodzenia za rok 2023 (wnioskowanie a maiori ad minus).

Odsetki były liczone w każdym przypadku od dnia następnego po dniu wymagalności roszczenia (w przypadku roszczenia o wyrównanie wynagrodzenia był to co do zasady, biorąc pod uwagę regulację zawartą w regulaminie pracy strony pozwanej, 29-ty dzień danego miesiąca, gdyż termin wypłaty przypada na 28-my dzień miesiąca, jednakże z opisanymi niżej wyjątkami, kiedy to 28-my przypadał w sobotę lub niedzielę, co przesuwało termin płatności o dzień lub dwa wstecz, powodując, że strona pozwana popadała za tamte miesiące w zwłokę już od 28-go lub 27-go dnia miesiąca).

Skapitalizowane odsetki ustawowe liczone względem kwot żądanych tytułem wyrównania wynagrodzenia za lata 2021 i 2022 były liczone od dni wskazanych powyżej do dnia 30 stycznia 2024 roku. Biorąc pod uwagę, że pozew wniesiono dopiero w dniu 28 lutego 2024 roku, powódka mogłaby dokonać skapitalizowania odsetek na dzień 27 lutego 2024 roku, jednak tego nie uczyniła. Powódka mogła skapitalizować odsetki na dzień przed wytoczeniem powództwa, ograniczając tym samym swoje roszczenie, zaś w myśl art. 321 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy nie mógł wyrokować ponad żądanie.

Skapitalizowane odsetki za rok 2023 były liczone od dnia następującego po dniu wymagalności roszczenia o wynagrodzenie za dany miesiąc (a zatem od 29-go dnia danego miesiąca 2023 roku, z wyjątkiem stycznia i października, kiedy był to dzień 28-my oraz maja, kiedy był to 27-my, z uwagi na to, że 28-my dzień tych miesięcy przypadał w dzień wolny od pracy – w styczniu i październiku w sobotę, w maju w niedzielę oraz z wyjątkiem lutego, kiedy to następny dzień po wymagalności przypadał na 1-go marca, gdyż luty w tamtym roku miał tylko 28 dni) do dnia 8 grudnia 2023 roku, kiedy to strona pozwana dokonała wyrównania.

Kwota skapitalizowanych odsetek nie była pomiędzy stronami sporna . Biorąc pod uwagę, że roszczenie to było zasadne, zostało uwzględnione w całości co do odsetek liczonych względem kwot wyrównania wynagrodzenia za okres od czerwca 2021 roku do listopada 2023 roku , zaś w odniesieniu do odsetek liczonych względem kwot wyrównania wynagrodzenia za okres od stycznia do maja 2021 roku oddalone w zakresie, w jakim strona pozwana skutecznie podniosła zarzut przedawnienia , o czym szerzej poniżej.

Odsetki ustawowe za opóźnienie zostały zasądzone względem kwoty żądanej przez powódkę tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 28 lutego 2024 roku do dnia zapłaty. Stosownie do art. 482 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa , chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Biorąc pod uwagę, że powództwo wytoczono dopiero w dniu 28 lutego 2024 roku, roszczenie odsetkowe od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia 27 lutego 2024 roku zostało oddalone .

W punkcie III wyroku oddaleniu podlegała, z uwagi na skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia, pozostała część roszczenia w zakresie:

-: roszczenia o zapłatę kwoty 463,26 złotych (czterystu sześćdziesięciu trzech złotych i dwudziestu sześciu groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 134,65 złotych (stu trzydziestu czterech złotych i sześćdziesięciu pięciu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 63,51 złotych (sześćdziesięciu trzech złotych i pięćdziesięciu jeden groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 18,16 złotych (osiemnastu złotych i szesnastu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 64,82 złotych (sześćdziesięciu czterech złotych i osiemdziesięciu dwóch groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 18,28 złotych (osiemnastu złotych i dwudziestu ośmiu groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 67,31 złotych (sześćdziesięciu siedmiu złotych i trzydziestu jeden groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za pracę, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę kwoty 18,32 złotych (osiemnastu złotych i trzydziestu dwóch groszy) tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty;
-: roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych względem kwoty 1.203,78 złotych (tysiąca dwustu trzech złotych i siedemdziesięciu ośmiu groszy) od dnia 9 grudnia 2023 roku do dnia 27 lutego 2024 roku;
-: roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych względem kwoty 3.663,60 złotych (trzech tysięcy sześciuset sześćdziesięciu trzech złotych i sześćdziesięciu groszy), od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia 27 lutego 2024 roku.

Zgodnie z art. 291 § 1 k.p. roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od daty, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną (art. 291 § 4 k.p.).

Natomiast zgodnie z art. 292 k.p., po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku pracy ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia dokonane przed upływem terminu przedawnienia jest nieważne.

Należy podkreślić, iż znajdująca się w Kodeksie pracy regulacja prawna przedawnienia ma charakter kompleksowy, a zatem brak podstaw do komplementarnego stosowania przepisów kodeksu cywilnego o przedawnieniu na podstawie odesłania zamieszczonego w art. 300 k.p. (por. wyrok SN z 16.02.2022 r. III PSKP 58/21.). Źródłem spornego wynagrodzenia są przepisy Kodeksu pracy dlatego też w tym zakresie zastosowanie mogą mieć tylko i wyłącznie przepisy prawa pracy. Artykuł 118 k.c. w zw. z art. 300 k.p. może mieć ewentualne zastosowanie do roszczeń pracowniczych ale w sytuacji, gdy ich źródłem są przepisy Kodeksu cywilnego (np. naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym) a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Wobec okoliczności, iż art. 118 k.c. nie miał zastosowania do obliczania terminu przedawnienia roszczeń z zakresu prawa pracy, trudno znaleźć podstawę dezaktualizacji dotychczasowej linii orzeczniczej w zakresie obliczania terminu przedawnienia roszczeń z zakresu prawa pracy.

Stwierdzić należy, że przedawnienie roszczeń w sprawach mających swe źródło w przepisach prawa pracy jest kwestią uregulowaną w prawie pracy, a tym samym nie ma podstaw do sięgania w tym zakresie do art. 117 i nast. k.c. Stan sprawy nieuregulowanej w prawie pracy występuje bowiem wówczas, gdy określona sytuacja faktyczna doniosła prawnie lub pewien wycinek takiej sytuacji nie znajduje rozstrzygnięcia w normach prawa pracy. Chodzi zatem o ocenę nie tyle konkretnego stanu faktycznego, ile także stanu prawnego. W. Masewicz (w: Kodeks pracy. Komentarz, pod red. J. Jończyka, Warszawa 1977, s. 835) wskazał, że warunek nieuregulowania „można uznać za spełniony, gdy w całym systemie prawa pracy brak jest w ogóle określonej instytucji prawnej, bądź nie ma przepisów dotyczących określonej sprawy”.

Przedawnienie ma samodzielne uregulowanie w kodeksie pracy, dlatego nie ma uzasadnienia do stosowania w tym zakresie regulacji prawa cywilnego (art. 300 k.p.). Przedawnienie w prawie pracy oparte jest generalnie na okresie trzyletnim, a w sytuacji wymagającej naprawienia szkody wynikającej wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, roszczenia ulegają przedawnieniu z upływem roku (art. 291 k.p.) (por. wyrok SN z 16 lutego 2022 r.; III PSKP 58/21 teza 2 zdanie 3).

W ocenie Sądu Rejonowego pozwany pracodawca ma prawo bronić się przed roszczeniami, również poprzez podniesienie zarzutu przedawnienia. Zarzut przedawnienia mógłby stanowić nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 8 k.p. gdyby pracodawca zwodził powódkę, obiecując dobrowolne spełnienie roszczeń, a następnie z deklaracji tych się wycofał. Jednak strona pozwana konsekwentnie odmawiała zaspokojenia roszczeń powódki, choćby w części. Strona pozwana deklarowała wyrównanie wynagrodzenia za rok 2023, do czego w istocie doszło. Natomiast minister sprawiedliwości deklarował, że kwestia wynagrodzeń i uposażeń sędziowskich, asesorskich, referendarskich i prokuratorskich za lata 2021 i 2022 ma zostać załatwiona w drodze procesów sądowych . Nikt zatem powódki nie zwodził i to ona podjęła decyzję, żeby z roszczeniem o zapłatę wystąpić dopiero w styczniu 2024 roku i dopiero w czerwcu 2024 roku rozszerzyć powództwo.

Sąd Rejonowy miał na względzie, że pierwsze pozwy w analogicznych sprawach zaczęły być wnoszone już w lipcu 2023 roku, zaś wyrok TK zapadł już w dniu 8 listopada 2023 roku.

W niniejszej sprawie terminy wymagalności roszczeń powódki o wyrównanie wynagrodzenia za poszczególne miesiące przypadały w dniach opisanych szczegółowo wyżej.

Początkiem biegu terminu przedawnienia jest dzień wymagalności roszczenia. Roszczenie jest wymagalne wówczas, gdy wierzyciel może wymagać jego spełnienia, a dłużnik ma obowiązek spełnienia swego zobowiązania. Innymi słowy, o wymagalności roszczenia decyduje chwila, w której uprawniony mógł zażądać spełnienia świadczenia (wyrok SN z 25.03.1981 r., I PRN 6/81, LEX nr 14578). Możliwość żądania zaspokojenia roszczenia jest to stan potencjalny o charakterze obiektywnym, którego początek następuje w chwili, w której wierzytelność zostaje uaktywniona. Roszczenie może stać się wymagalne w dniu oznaczonym w umowie lub w przepisach ustawy, układu zbiorowego pracy lub postanowieniach innego wewnętrznego źródła prawa pracy (M. Gersdorf [w:] W. Ostaszewski, M. Raczkowski, K. Rączka, A. Zwolińska, M. Gersdorf, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2024, art. 291).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Rejonowy ustalił, że wymagalność roszczeń powódki kształtowała się następująco:

- za miesiąc styczeń 2021 – od 29.01.2021 r.;

- za miesiąc luty 2021 – od 27.02.2021 r.;

- za miesiąc marzec 2021 – od 27.03.2021 r.;

- za miesiąc kwiecień 2021 – od 29.04.2021 r.;

- za miesiąc maj 2021 – od 29.05.2021 r.

W świetle powyżej powołanych dat, trzyletni termin przedawnienia roszczeń powódki o wypłatę różnicy pomiędzy wynagrodzeniem należnym, a wynagrodzeniem wypłaconym mijał w następujących dniach dla wynagrodzenia:

- za styczeń 2021 r. – w dniu 30 stycznia 2024 r.,

- za luty 2021 r. – w dniu 28 lutego 2024 r.,

- za marzec 2021 r. – w dniu 28 marca 2024 r.,

- za kwiecień 2021 r. – w dniu 30 kwietnia 2024 r.,

- za maj 2021 r. – w dniu 30 maja 2024 r.

Powództwo w niniejszej sprawie zostało wytoczone w dniu 28 lutego 2024 r. (data stempla pocztowego), a więc po upływie terminu przedawnienia roszczeń dochodzonych przez powódkę za styczeń 2021 roku (wobec przedawnienia roszczenia głównego, przedawnione jest także roszczenie o skapitalizowane odsetki za tamten miesiąc, roszczenie odsetkowe zawsze dzieli los roszczenia głównego).

Pismo modyfikujące pozew (poprzez jego rozszerzenie) złożono w biurze podawczym dopiero w dniu 14 czerwca 2024 roku, a zatem roszczenie powódki o wyrównanie wynagrodzenia (i skapitalizowane odsetki liczone względem kwot żądanych tytułem wyrównania wynagrodzenia) za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 2024 roku jest przedawnione w zakresie, w jakim powódka rozszerzyła to roszczenie ponad kwoty żądane pierwotnie w pozwie.

Wytoczenie powództwa przerywa bieg przedawnienia tylko co do konkretnej kwoty żądanej w pozwie . Wyjątkowo w orzecznictwie przyjmuje się, że wytoczenie powództwa o odszkodowanie przerywa bieg przedawnienia nawet co do kwoty, która nie jest objęta pozwem. Jest to spowodowane tym, że nie jest możliwe precyzyjne obliczenie roszczenia odszkodowawczego przed wytoczeniem powództwa. Natomiast roszczenie o wynagrodzenie jest rodzajowo odmienne od roszczenia o odszkodowanie. Możliwe było precyzyjne obliczenie tego roszczenia przed wytoczeniem powództwa. To, że pełnomocnik powódki tego nie uczynił i czekał na przedstawienie hipotetycznych obliczeń przez stronę pozwaną, stanowi okoliczność obciążającą wyłącznie powódkę.

Wobec skutecznego podniesienia przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia, w powyższym zakresie należało powództwo oddalić, co też Sąd Rejonowy uczynił w punkcie III sentencji wyroku. Sąd oddalił także powództwo w zakresie roszczenia odsetkowego o odsetki od skapitalizowanych odsetek, liczone od dnia przypadającego przed wytoczeniem powództwa.

W myśl art. 355 k.p.c. sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne. Powódka cofnęła pozew tam, gdzie w piśmie modyfikującym pozew wskazała mniejsze kwoty roszczenia głównego albo mniejsze kwoty czy późniejsze daty, od których należało liczyć roszczenie odsetkowe, tak aby dopasować je do wyliczeń strony pozwanej. Wobec częściowego cofnięcia pozwu należało postępowanie w sprawie w tym zakresie umorzyć, co uczyniono w punkcie IV wyroku.

Na zasadzie art. 100 k.p.c. w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. W niniejszej sprawie Sąd częściowo w punkcie V wyroku Sąd zniósł wzajemnie koszty procesu poniesione przez strony. Sąd uczynił tak, mając na uwadze, że powództwo oddalono w istotnym zakresie.

O nieuiszczonych kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 94 i 96 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. strony były zwolnione z kosztów sądowych z mocy ustawy, a nieuiszczone koszty zaliczono na rachunek Skarbu Państwa w punkcie VI wyroku.

O rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczono w punkcie VII wyroku na podstawie art. 477(2) § 1 k.p.c., zgodnie z którym zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nie przekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem jednomiesięczne wynagrodzenie powódki wynosiło 17.668,19 zł i rygor natychmiastowej wykonalności nadany został do wysokości tej kwoty.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Dodano: 26 listopada 2025, Opublikował(a): Marzena Pietrzak
Podmiot udostępniający informację: Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia
Osoba, która wytworzyła informację: Asesor Sądowy Krzysztof Trnka
Data wytworzenia informacji: 28 maja 2025